Psychologist Liwanag

Lino, ang nararamdaman mo ay isang tamang tugon sa hindi makatarungang pagtrato. Ang galit ay isang natural na emosyon na nagpapahiwatig na may isang bagay na lumabag sa iyong mga hangganan, at hindi ito dapat ipawalang-bahala. Subalit kapag ito’y nagsisilbing ‘tinik sa lalamunan’ na patuloy na sumasaktan sa iyo, oras na upang suriin kung paano ito nakakaapekto sa iyong buhay at kung paano mo ito magagamit upang magbago at lumakas.

Una, kilalanin na ang iyong galit ay may dalawang mukha: ang isang mukha ay nagbabantay sa iyong dignidad, habang ang isa ay maaaring maging ‘lason’ na patuloy na sumisira sa iyong katawan at isipan. Ang mga pisikal na sintomas na iyong nararanasan-pananakit ng tiyan, paninikip ng dibdib, at pagsusuka-ay mga senyales na ang iyong katawan ay nasa ilalim ng matinding stress. Ito ay hindi lamang tungkol sa nangyari noong nakaraang taon, kundi tungkol sa kung paano ka nagpoproseso ng mga emosyong ito sa kasalukuyan. Ang katawan ay hindi nakakalimot; ito’y nagsasalita sa pamamagitan ng mga sintomas kapag ang isip ay hindi nakakapagpahayag.

Ang pagkilala sa tunay na pinagmumulan ng iyong galit ay isang mahalagang hakbang. Sa iyong kaso, hindi lamang ito tungkol sa mga komento o sa hindi nababayarang utang, kundi sa pagsasamantala at pagkawalang-galang sa iyong kabutihan. Ang damdamin na ito’y hindi lamang galit, kundi isang halo ng pagkadismaya, pagkabigo, at pakiramdam na naabuso ka. Mahalagang tanggapin na ang iyong damdamin ay wasto, at hindi ka dapat magpahiya dahil dito. Ang mga taong gumagawa ng mga bagay na tulad nito ay madalas na hindi nakakaintindi sa lawak ng pinsalang kanilang nagagawa-o hindi nila ito pinapansin.

Ngunit ano ang magagawa mo ngayon? Una, huwag mong hayaang ang galit ang maging sentro ng iyong buhay. Ang galit ay isang emosyon na dapat dumaan, hindi manirahan. Isipin mo ito bilang isang bisita: maaari itong manatili sa iyong tahanan, ngunit hindi ito dapat maging may-ari. Ang isang paraan upang malampasan ito ay ang pagpapalaya sa iyong sarili mula sa pagiging bilanggo ng mga kaisipang ito. Halimbawa, isulat mo sa isang papel ang lahat ng mga bagay na gusto mong sabihin sa kanila-lahat ng iyong galit, lungkot, at hinaing-at pagkatapos ay sunugin o gupitin ito. Ito ay isang simbolikong paraan ng pagpapalaya sa mga emosyon na nakakulong sa iyo. Hindi ito tungkol sa pagpapatawad sa kanila, kundi tungkol sa pagpapatawad sa iyong sarili upang makapagpatuloy.

Pangalawa, gumawa ng mga kongkreto at makabuluhang hakbang upang maprotektahan ang iyong sarili. Kung ang utang ay hindi pa rin nababayaran, maaari mong isaalang-alang ang pagtatakda ng mga hangganan sa pananalapi. Halimbawa, maaari kang magpadala ng isang maikling mensahe (o kahit isang sulat sa pamamagitan ng abogado kung kinakailangan) na nagpapahayag na kailangan mong bayaran ang utang sa loob ng isang takdang panahon, o kaya’y kailangan mong gawin ang mga kinakailangang hakbang upang mabawi ito. Ang paggawa nito ay hindi lamang tungkol sa pera, kundi tungkol sa pagbabalik ng iyong kapangyarihan. Kapag gumagawa ka ng mga hakbang upang ipagtanggol ang iyong sarili, nagpapadala ka ng isang mensahe sa iyong isipan na ikaw ay hindi isang biktima, kundi isang taong may kakayahang kumilos.

Pangatlo, hanapin ang mga paraan upang maibalik ang iyong pakiramdam ng katarungan. Madalas, ang galit ay nagsisimula kapag nararamdaman natin na may isang bagay na ‘di makatarungan at wala tayong paraan upang ayusin ito. Subalit, ang katarungan ay hindi palaging dumarating mula sa labas; minsan, kailangan natin itong likhain sa loob ng ating sarili. Halimbawa, maaari mong isipin na ang pera na hiniram mo ay isang ‘aral’ na ibinigay sa iyo ng buhay-isang paalala na kailangan mong maging mas maingat sa pagtitiwala sa iba. O maaari mong gamitin ang iyong karanasang ito upang matulungan ang iba: halimbawa, maging mas mapagmatyag sa mga taong maaaring magamit ang iyong kabaitan, o maging isang taong nagbibigay ng payo sa iba tungkol sa pagtatakda ng mga hangganan sa pamilya.

Pang-apat, alagaan ang iyong katawan at isipan. Ang galit ay isang emosyong nakakapagod, at kung patuloy mo itong dadalhin, ito’y magiging isang pasanin na magdudulot ng mas maraming sakit. Subukan mong magsimula ng mga gawi na makakatulong sa iyong katawan na makapagpahinga: mga malalim na paghinga bago matulog, paglalakad tuwing umaga upang maibsan ang tensyon, o ang paggamit ng mga teknik ng ‘grounding’ tulad ng pagbilang ng mga bagay na iyong nakikita, naririnig, at nahahawakan upang maibalik ka sa kasalukuyan kapag nasasakop ka ng mga masasamang alaala. Ang pagtulog ay isang partikular na mahalagang aspeto rito. Kung nahihirapan kang matulog, subukan mong gumawa ng isang ‘ritwal’ bago matulog: umiwas sa mga screen isang oras bago matulog, magbasa ng isang aklat, o makinig sa mga tunog ng kalikasan. Ang layunin ay payapain ang iyong isipan upang hindi ito maging isang parangal ng iyong mga galit.

Panghuli, tanggapin na ang pagpapalaya sa galit ay isang proseso, hindi isang kaganapan. May mga araw na mas madali itong gawin, at may mga araw na parang bumalibot ka pa rin sa mga damdaming ito. Huwag mong husgahan ang iyong sarili kapag nararamdaman mong bumalik ang galit; sa halip, tanggapin ito bilang isang bahagi ng iyong paglalakbay. Ang tunay na pagpapalaya ay nangyayari kapag hindi na ang galit ang nagdidikta ng iyong mga desisyon, kundi ang iyong mga halaga at pangarap. Kapag nakaramdam ka na ng ganitong klaseng kalayaan, malalaman mong nalampasan mo na ang tinik sa lalamunan-hindi dahil nawala ito, kundi dahil natuto kang lumunok nang hindi ito nasasaktan.