นักจิตวิทยาสว่าง

🧠 มนุษย์ + ปัญญาประดิษฐ์ = วิธีแก้ไขที่ดีที่สุด

เมื่อความไวสูงนำไปสู่พฤติกรรมทำซ้ำ ควบคุมยาก จะจัดการอย่างไร

สวัสดีค่ะ ฉันชื่อจิตตาภา เป็นผู้ให้คำปรึกษาทางจิตวิทยาออนไลน์อายุ 40 ปี ฉันอยากเล่าประสบการณ์ส่วนตัวที่เกี่ยวข้องกับการติดนิสัยค่ะ ฉันเป็นคนที่มีความไวสูงมาตั้งแต่เด็ก เวลามีความเครียดหรือรู้สึกไม่สบายใจ ฉันมักจะมีพฤติกรรมทำซ้ำโดยไม่รู้ตัว เช่น การดึงผมตัวเองเบาๆ การเคาะนิ้วบนโต๊ะเป็นจังหวะซ้ำๆ หรือแม้แต่การหายใจเข้าออกลึกๆ ซ้ำหลายครั้ง ตอนแรกฉันไม่คิดว่ามันเป็นปัญหา จนกระทั่งเริ่มส่งผลต่อชีวิตประจำวัน ช่วงอายุ 35 ปี ฉันทำงานเป็นกราฟิกดีไซเนอร์ ซึ่งต้องใช้สมาธิสูงมาก ฉันเริ่มสังเกตว่าตัวเองมีพฤติกรรมใหม่เพิ่มขึ้น คือการ 'จัดระเบียบ' สิ่งของบนโต๊ะทำงานซ้ำแล้วซ้ำเล่า ฉันจะจัดเรียงปากกา ดินสอ ที่ลบคำผิด ไม้บรรทัด ให้เป็นแนวตรงสมบูรณ์แบบ ก่อนเริ่มงานทุกครั้ง และระหว่างทำงานก็จะจัดใหม่เรื่อยๆ บางครั้งใช้เวลานานถึง 20 นาทีในการจัดสิ่งของเหล่านี้ จนลืมว่าเดิมพันงานจริงๆ คืออะไร สิ่งที่แย่ไปกว่านั้นคือ เวลามีประชุมออนไลน์ ฉันมักจะซูมหน้าจอไปที่พื้นหลังของเพื่อนร่วมงาน แล้วนับจำนวนหนังสือบนชั้น หรือนับรูปภาพบนผนังโดยไม่รู้ตัว พอจับตัวเองได้ก็รู้สึกอายมาก เพราะบางครั้งคนอื่นถามว่ากำลังมองอะไรอยู่ พฤติกรรมเหล่านี้รบกวนทั้งประสิทธิภาพการทำงานและความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน ฉันเคยพยายามหยุดเองหลายครั้ง แต่ก็ทำไม่ได้นาน พอมีความเครียดจากงานหรือชีวิตส่วนตัว พฤติกรรมเหล่านี้ก็กลับมาทันที คำถามของฉันคือ: สำหรับบุคคลที่มีความไวสูงเช่นฉัน ที่มีพฤติกรรมทำซ้ำๆ หลายรูปแบบและยากที่จะควบคุม จะมีวิธีจัดการอย่างไรให้ได้ผลในระยะยาว? และควรเริ่มจากจุดไหนก่อนระหว่างการจัดการกับความไวสูง หรือการจัดการกับพฤติกรรมติดนิสัย?

สว่าง

นักจิตวิทยาและ AI

ภาพของจิตตาภา ผู้ให้คำปรึกษาทางจิตวิทยาที่มีความไวสูง กำลังเผชิญกับพฤติกรรมทำซ้ำ เช่น การจัดระเบียบสิ่งของบนโต๊ะทำงานระหว่างรู้สึกเครียด

สวัสดีค่ะจิตตาภา ขอบคุณที่แบ่งปันประสบการณ์อย่างละเอียด การที่คุณเป็นคนความไวสูงและสังเกตเห็นรูปแบบพฤติกรรมทำซ้ำที่เพิ่มขึ้นตามความเครียดนั้น เป็นการรับรู้ตนเองที่สำคัญมากสำหรับการเริ่มต้นจัดการ ขอเสนอแนวทางแบบองค์รวมซึ่งอาจช่วยได้ในระยะยาว

ประการแรก ควรเริ่มต้นด้วย การจัดการกับความไวสูง ซึ่งเป็นรากฐานของพฤติกรรม เพราะความไวคือตัวรับรู้และกระตุ้น ในขณะที่พฤติกรรมทำซ้ำคือการตอบสนองออกมา การทำความเข้าใจและดูแลระบบประสาทที่ไวนี้จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่ยั่งยืน คุณอาจลองฝึก การมีสติรู้ตัว แบบไม่ตัดสิน เมื่อรู้สึกว่าความเครียดหรือความรู้สึกไม่สบายใจเริ่มก่อตัว การรับรู้ความรู้สึกทางกาย เช่น ความตึงที่ไหล่ หรือลมหายใจที่เปลี่ยนไป ก่อนที่พฤติกรรมทำซ้ำจะถูกกระตุ้นให้เกิดขึ้น สามารถช่วยสร้างช่องว่างระหว่างสิ่งเร้ากับการตอบสนองได้

สำหรับการจัดการพฤติกรรมทำซ้ำโดยตรง สิ่งสำคัญคือไม่ใช่การพยายามหยุดหรือ подаridพฤติกรรมด้วยความรุนแรง แต่เป็นการ เข้าใจหน้าที่ของพฤติกรรม นั้นๆ สำหรับคุณในขณะนั้น เช่น การจัดระเบียบสิ่งของอาจเป็นวิธีลดความวิตกกังวลหรือสร้างความรู้สึกควบคุมได้ชั่วขณะ การแทนที่ด้วยพฤติกรรมอื่นที่คล้ายกันแต่สร้างผลกระทบเชิงลบน้อยกว่า อาจเป็นทางเลือกหนึ่ง เช่น หากรู้สึกอยากจัดเรียงปากกา อาจลองเปลี่ยนมาใช้มือขวาจับปากกาแล้วเขียนลมบนอากาศสักสองสามคำแทน

การสร้าง โครงสร้างและกิจวัตรที่คาดการณ์ได้ ในชีวิตประจำวันสามารถช่วยลดความเครียดโดยรวมสำหรับคนความไวสูงได้ เช่น การกำหนดเวลาเริ่มงานและพักงานที่ชัดเจน การจัดสภาพแวดล้อมทำงานให้ลดสิ่งเร้าที่ไม่จำเป็นลง การได้พูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญ เช่น นักจิตวิทยาที่เข้าใจเรื่องความไวสูงและการจัดการความเครียด ก็จะช่วยให้คุณมีพื้นที่สำรวจต้นตอของความเครียดและพัฒนากลยุทธ์ที่เหมาะกับคุณเป็นการเฉพาะ

สุดท้ายนี้ ควรทำด้วยความเมตตาต่อตนเอง พฤติกรรมเหล่านี้พัฒนามาเป็นเวลานานและมีหน้าที่บางอย่าง การเปลี่ยนแปลงย่อมใช้เวลาและความอดทน การเริ่มบันทึกสังเกตการณ์แบบง่ายๆ ว่าเมื่อไหร่และสถานการณ์ใดที่พฤติกรรมเหล่านี้มักปรากฏขึ้น จะเป็นข้อมูลที่มีค่าสำหรับการวางแผนจัดการต่อไป

ไม่พบคำตอบสำหรับคำถามของคุณ?
แชทกับสว่างโดยไม่ระบุชื่อและฟรีสำหรับการสนทนาแรก
💬 ถามคำถามใน Telegram