Nhà tâm lý học Ánh Sáng

Chào chị Mai, cảm ơn chị đã chia sẻ những trải nghiệm của mình. Việc chị nhận thấy sự thay đổi trong phản ứng cảm xúc của bản thân, đặc biệt là dễ nổi giận với những kích thích nhỏ ở tuổi 62, là một mối quan tâm rất chính đáng và phổ biến. Có nhiều yếu tố có thể góp phần vào tình trạng này, và việc tìm hiểu chúng là bước đầu tiên quan trọng để tìm ra hướng điều chỉnh phù hợp.

Trước hết, sự thay đổi môi trường sống sau khi nghỉ hưu có thể là một yếu tố then chốt. Chị từng là giáo viên, một công việc có cấu trúc, quy tắc và sự tôn trọng nhất định. Khi chuyển sang sống trong một gia đình đa thế hệ đông đúc, với tiếng ồn và nhịp sống hỗn độn của trẻ nhỏ, sự mất kiểm soát môi trường cá nhân có thể gây ra căng thẳng tích tụ. Tính cách cầu toàn và hay lo lắng của chị, vốn là điểm mạnh trong nghề nghiệp, giờ đây có thể khiến chị khó thích ứng với sự hỗn độn không thể tránh khỏi trong cuộc sống gia đình. Điều này không có nghĩa là môi trường sống là nguyên nhân duy nhất, nhưng nó có thể là chất xúc tác làm bộc lộ những căng thẳng tiềm ẩn.

Về mặt tâm lý và cảm xúc, giai đoạn chuyển tiếp sang tuổi nghỉ hưu thường đi kèm với những thay đổi về vai trò và bản sắc. Chị có thể đang trải qua cảm giác mất mát về mục đích sống hàng ngày, dẫn đến sự trống rỗng hoặc bất mãn, biểu hiện ra ngoài thành sự cáu kỉnh. Hơn nữa, sự tích tụ căng thẳng mãn tính từ nhiều năm làm việc và lo toan cuộc sống, nếu không được giải tỏa, có thể làm cạn kiệt nguồn lực cảm xúc, khiến ngưỡng chịu đựng của chị trở nên thấp hơn. Những điều nhỏ nhặt trước đây có thể bỏ qua, giờ lại trở thành giọt nước tràn ly. Phản ứng giận dữ, tim đập nhanh là dấu hiệu của phản ứng chiến đấu hoặc bỏ chạy của cơ thể trước những tác nhân gây stress, dù chúng có vẻ nhỏ bé.

Ngoài ra, chúng ta cũng cần cân nhắc đến các yếu tố về sức khỏe thể chất. Sự thay đổi nội tiết tố ở tuổi mãn kinh muộn, các vấn đề về giấc ngủ, hoặc thậm chí là tác dụng phụ của một số loại thuốc có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng và khả năng kiểm soát cảm xúc. Việc kiểm tra sức khỏe tổng quát để loại trừ các nguyên nhân thể chất là một bước rất quan trọng và thiết thực.

Để kiểm soát cảm xúc và sống hòa hợp hơn với gia đình, chị có thể bắt đầu bằng việc tăng cường nhận thức về bản thân. Khi cảm thấy bực bội, hãy thử dừng lại một chút, hít thở sâu và tự hỏi: Điều gì thực sự làm mình khó chịu? Có phải chỉ là tiếng ồn, hay là cảm giác bất lực, hoặc nhu cầu về không gian riêng tư bị xâm phạm? Tiếp theo, chị có thể tạo lập các thói quen giảm căng thẳng hàng ngày như đi bộ nhẹ nhàng, tập hít thở sâu, ngồi thiền ngắn, hoặc theo đuổi một sở thích cá nhân nào đó. Những hoạt động này giúp tái tạo năng lượng tinh thần. Đồng thời, chị có thể chủ động thiết lập ranh giới và giao tiếp rõ ràng với các thành viên trong gia đình một cách ôn hòa. Ví dụ, chị có thể đề xuất một khoảng thời gian yên tĩnh trong ngày, hoặc cùng con cháu sắp xếp không gian sống gọn gàng hơn. Quan trọng nhất, chị hãy tự cho phép bản thân được thư giãn và không cầu toàn trong mọi tình huống gia đình. Cuộc sống hưu trí là thời gian để chăm sóc bản thân và tận hưởng những mối quan hệ theo cách nhẹ nhàng hơn.

Nếu sau khi áp dụng những điều chỉnh trên mà cảm giác bực bội vẫn thường xuyên ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và các mối quan hệ, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý là một lựa chọn rất đáng cân nhắc. Một nhà tâm lý có thể cùng chị khám phá sâu hơn những nguyên nhân tiềm ẩn và cung cấp các công cụ cụ thể để quản lý cảm xúc hiệu quả. Hành trình thay đổi cần sự kiên nhẫn, và việc chị đặt câu hỏi này đã cho thấy sự quan tâm sâu sắc của chị đến sức khỏe tinh thần và hạnh phúc gia đình.