Psikolog Aydın

Sevgili Selin, öncelikle bu konudaki duyarlılığınız ve sabrınız için sizi tebrik ederim. 10 yaşındaki bir çocuğun akran ilişkilerinde zorlanması, sosyal kaygı belirtileri göstermesi hem sizin hem de onun için zorlu bir süreç olabilir. Bu durumun onun özgüvenini olumsuz etkileme riski gerçekten vardır, çünkü çocuklar sosyal başarısızlık deneyimlerini içselleştirip kendilerini yetersiz hissedebilirler. Ancak bu süreçte doğru yaklaşımlarla bu riski azaltmak ve hatta çocuğunuzun sosyal becerilerini geliştirmesine yardımcı olmak mümkündür. Öncelikle şunu bilmelisiniz ki, çocuğunuzun evde duygularını ifade etmekte zorlanması, onun size güvenmediği anlamına gelmez; aksine sosyal kaygısı olan çocuklar genellikle duygularını adlandırmakta ve ifade etmekte zorlanırlar çünkü bu duygular onları korkutur. Bu nedenle evde onunla duygular üzerine konuşurken daha yumuşak ve oyun temelli bir dil kullanabilirsiniz. Örneğin, ona 'Bugün okulda ne hissettin?' diye sormak yerine, 'Sence bugün sınıfta en çok hangi renk duygu vardı?' gibi dolaylı sorular sorabilir, duyguları resim çizerek veya hikaye anlatarak ifade etmesine alan açabilirsiniz. Bu tür yaratıcı yöntemler, onun kaygısını azaltarak iç dünyasına açılmasını kolaylaştırır. Ayrıca, onun sosyal etkinliklere katılmak istememesini bir başarısızlık olarak değil, bir baş etme mekanizması olarak görmek önemlidir. Bu durumda onu zorlamak yerine, küçük ve kontrollü adımlarla sosyal ortamlara alıştırmayı deneyebilirsiniz. Örneğin, bir doğum günü partisine katılmak istemiyorsa, önce partinin sadece ilk yarım saatine katılmayı önerebilir ve orada bir arkadaşıyla kısa bir oyun oynamayı hedefleyebilirsiniz. Başarılı deneyimler, özgüvenin temelini oluşturur; bu yüzden küçük başarıları abartarak övün ve onu cesaretlendirin. Evde günlük yaşamda da sosyal becerileri destekleyecek pratikler yapabilirsiniz. Örneğin, ailecek oynanan masa oyunlarında sıra beklemeyi, kaybetmeyi, duyguları ifade etmeyi, karşılıklı konuşmayı deneyebilirsiniz. Bu oyunlar sırasında siz model olarak nasıl iletişim kurduğunuzu gösterin; çünkü çocuklar en çok ebeveynlerini izleyerek öğrenirler. Ayrıca, onun ilgi alanlarına yönelik küçük sosyal gruplar bulmayı deneyin; örneğin, resim kursu veya satranç kulübü gibi ortak ilgi alanlarına dayalı ortamlar, çocuğunuzun kaygısını azaltabilir çünkü başlangıçta konuşacak ortak bir şey bulması kolaylaşır. Sabrınızın tükendiği anlar olduğunu söylemeniz çok doğal; bu süreçte kendinize de şefkat göstermeniz önemlidir. Kendinize molalar verin, eşinizle veya güvendiğiniz bir yakınınızla duygularınızı paylaşın. Unutmayın ki sizin sakin ve istikrarlı duruşunuz, çocuğunuza güven verir. Eğer bu zorluklar altı aydan uzun süredir devam ediyorsa ve okul başarısını, arkadaş ilişkilerini veya günlük işlevselliğini belirgin şekilde etkiliyorsa, bir çocuk psikoloğundan destek almanız çok faydalı olacaktır. Bir uzman, çocuğunuzun kaygı düzeyini değerlendirip bilişsel davranışçı terapi gibi kanıtlanmış yöntemlerle ona baş etme becerileri kazandırabilir. Ayrıca, okuldaki rehber öğretmeniyle işbirliği yaparak öğretmeninin sınıf içinde çocuğunuza küçük sorumluluklar vermesini, örneğin sınıf başkanına yardım etmesini veya bir etkinlikte malzeme dağıtmasını sağlayabilirsiniz. Bu tür görevler, onun sosyal görünürlüğünü artırırken kontrol duygusunu da geliştirir. Son olarak, onun duygularını geçersiz kılmaktan kaçının; 'Ama korkacak bir şey yok' demek yerine, 'Bu durumda kendini endişeli hissetmen çok normal, ben de böyle durumlarda endişeleniyorum' diyerek duygusunu kabul edin. Ona, kaygının her insanda olan doğal bir duygu olduğunu ve zamanla daha iyi yönetebileceğini anlatın. Çocuğunuzun özgüvenini desteklemenin en önemli yolu, onu koşulsuz kabul etmek ve her küçük adımını takdir etmektir. Onu zorlamadan, ama destekleyerek; anlayışla, ama sınırlar koyarak ilerlemeniz, onun sosyal kaygısını yenmesinde en büyük yardımcınız olacaktır. Bu süreçte kendinize de iyi bakmanızı ve gerektiğinde profesyonel yardım almaktan çekinmemenizi öneririm.