Psychologist Liwanag

Mahal kong Mira, salamat sa iyong tapat na pagbabahagi. Ang nararanasan mong takot at pag-aalala ay mabigat at makatotohanan; hindi kakaiba na kapag matagal kang nag-aalaga ng taong may Alzheimer’s, magsimulang lumabas ang mga takot na iyon sa sarili mo. Una, mahalagang malaman na ang mga paminsang pagkalimot sa araw-araw-tulad ng pagkalito kung saan inilagay ang susi o paglimot ng mga maliliit na detalye-ay maaaring dulot ng pagod, stress, kakulangan sa tulog, o sobrang pag-iisip. Bilang caregiver na may matinding responsibilidad at takot sa pagkakamali, ang isip mo ay maaaring nasa mataas na alerto, kaya mas madaling makalimutan ang maliliit na bagay. Gayunpaman, may pagkakaiba ang normal na pagkaalimutin at ang mga palatandaan ng demensya. Ang demensya, kabilang ang Alzheimer’s, kadalasang nagpapakita ng tuloy-tuloy at progresibong paglala ng memorya at kasanayan sa pag-iisip na nakakaapekto sa pang-araw-araw na gumagana-halimbawa, paulit-ulit na tanong, pagkawala sa pamilyar na lugar, hindi na kayang gumawa ng dati mong routine, o malalaking problema sa pag-unawa at pagpapasiya. Ang iyong mga karanasan tulad ng pagkamali sa dosis ng gamot at ang matinding guilt at takot na sinasabayan ng pag-iisip na ‘‘hindi ka na sapat’’ ay nagpapakita rin ng mabigat na emosyonal na pagkarga, na maaaring magpalala ng pagkaalimutin at konsentrasyon. Pangalawa, may mga konkretong paraan para alamin kung kailangan mo ng propesyonal na pagsusuri. Maaari mong isaalang-alang ang isang paunang screening para sa pangkalahatang kalagayang pangkaisipan at kognitibo sa isang psychologist o espesyalistang nag-aasikaso ng pag-iisip ng matatanda. Ang mga screening ay hindi nangangahulugang agad kang tatakan bilang may Alzheimer’s; ito ay paraan upang suriin kung ang mga sintomas ay mas tugma sa stress, depresyon, pagkasunog sa trabaho (burnout), o isang kognitibong kondisyon na nangangailangan ng ibang tulong. Kung may sinasabing pagbabago sa pang-araw-araw na kakayahan, kung ang mga lapses sa memorya ay nagiging mas madalas at nakakaapekto sa trabaho o relasyon, o kung nag-iiba ang iyong personalidad at kakayahan sa pag-organisa, makabubuti ang mas komprehensibong pagsusuri. Pangatlo, pag-isipan ang mga agarang hakbang na makatutulong. Unahin ang iyong pisikal na kalusugan: regular na tulog, balanseng pagkain, sapat na pahinga at pag-eehersisyo ay may malakas na epekto sa memorya at emosyon. Subukan ding magtakda ng praktikal na sistemang tumutulong sa memorya-halimbawa, isang nakikitang listahan o planner para sa gamot at gawain, mga alarm sa telepono para sa mahahalagang oras, at isang tiyak na lugar para sa mga susi at mahahalagang bagay. Mahalaga ring alagaan ang iyong emosyon: humanap ng pagkakataong makapagpahinga mula sa caregiving kahit panandalian (respite care o tulong mula sa iba), kumonekta sa iba pang caregivers o sumali sa support group para maibahagi ang iyong karanasan at makatanggap ng payo, at isaalang-alang ang psychotherapy upang maproseso ang takot, hiya, at guilt. Ang therapy ay makakatulong sa pagbuo ng mga estratehiya sa pagharap sa anxiety at burnout, at sa pagpapalakas ng kumpiyansa mo sa pag-aalaga. Pang-apat, pag-usapan mo ang iyong mga pag-aalala sa isang propesyonal nang hindi naghihintay ng ‘‘pinakamasama.’’ Hindi masama ang magpatingin; ang screening ay protektado ng pagkapribado at layuning tulungan ka, hindi siraan. Maaari mong ipaliwanag sa doktor o psychologist ang iyong trabaho bilang caregiver at ang eksaktong mga sintomas: gaano kadalas ang mga pagkalimot, kung ito ba ay nakakaapekto sa trabaho, at ang antas ng iyong pagkabalisa. Maaari rin nilang irekomenda ang pisikal na pagsusuri gaya ng mga blood test upang alisin ang mga posibleng medikal na sanhi ng pagkaalimutin (kakulangan sa bitamina, problema sa thyroid, impeksyon, epekto ng gamot), na isang normal na hakbang bago magpatuloy sa mas malalim na neuropsychological testing. Panglima, kung natatakot kang mawalan ng trabaho o ng tiwala ng pamilya ng pasyente, magpatupad ng mga sistemang pangkaligtasan sa trabaho: regular na checklists para sa medikasyon, double-check na proseso kung maaari, at mas malinaw na komunikasyon sa supervisor tungkol sa iyong antas ng pagod at anumang pagkakamali na nangyari. Ang pagsisiwalat ng mga pagkakamali sa maagang yugto at paghingi ng suporta ay mas makabubuti kaysa itago ito at magdulot ng mas malalang problema. Sa wakas, tandaan na ang pagkakaroon ng takot na magkasakit ay pangkaraniwan, lalo na para sa mga nag-aalaga ng may sakit. Hindi ibig sabihin nito na agad na nagkakaroon ka ng Alzheimer’s. Ngunit ang iyong karanasan ay malinaw na nangangailangan ng pansin: ang kombinasyon ng patuloy na stress, pagkakamali sa trabaho, at malakas na emosyonal na pag-aalala ay dahilan para maghanap ng tulong. Ang unang konkretong hakbang ay magpa-schedule ng konsultasyon sa isang mental health professional na may karanasan sa mga caregiver at sa pagsusuri ng kognisyon para sa matatanda. Kung hindi ka komportable magpatingin agad, subukan munang gumawa ng maliit na hakbang: mag-set ng regular na oras ng pagtulog, maglagay ng alarm at checklist, humiling ng respite care kahit isang araw sa isang linggo, at kausapin ang iyong supervisor tungkol sa paghahanap ng suporta o pagbabawas ng workload. Ang pinakamasakit na gawin ay tiisin ito nang mag-isa. Kung gusto mo, maaari kitang gabayan sa pagbuo ng plano kung paano magsimula sa paghahanap ng professional na pagsusuri at kung paano idokumento ang iyong mga sintomas para sa konsultasyon. Nawa’y mabigyan ka ng lakas at kalinawan-hindi mo kailangang mag-isa sa pagdadala nito.

PANGUNAHING PARIRALA Ang mga paminsang pagkalimot ay maaaring dulot ng stress at pagod; hindi agad nangangahulugan ng Alzheimer’s. PANGUNAHING PARIRALA Magpa-screen at magpatingin sa propesyonal para matukoy kung stress, depresyon, burnout, o kognitibong kondisyon. PANGUNAHING PARIRALA Gumamit ng praktikal na sistema (alarm, checklist, double-check sa gamot) at humingi ng respite o support.