Mwanasaikolojia Mwangaza

Mama Asha, shukrani kwa kuamini mimi na kwa kuelezea hali yako kwa undani. Ni jambo la maana kuwa umetambua mahitaji ya mtoto wako na kutafuta msaada. Kwanza, napenda kukukumbusha kuwa mimi ni mwanasaikolojia kwa watu wazima (miaka 18+), na hivyo ushauri wangu hauwezi kuchukua nafasi ya msaada wa kitaalamu kwa mtoto wako. Hata hivyo, kama mzazi mwenye fahamu, unaweza kuchukua hatua muhimu za kumsaidia.

Kimsingi, ni muhimu kuelewa kuwa kutokana na tukio la kukandamiza na mabishano makali, mtoto wako anaweza kuwa na majibu ya kiwewe cha baada ya kiwewe (PTSD) au misukumo mingine ya kihemko. Hasa kwa umri wake, kujisikia kwa hasira kali, hofu, na dhamira ndogo ni dalili za kawaida za kiwewe. Hii sio ishara ya udhaifu, bali ni majibu ya asili ya mwili na akili kwa dhiki kubwa.

Hatua ya kwanza na muhimu zaidi ni kumtafutia msaada wa kitaalamu wa kisaikolojia. Anahitaji kukutana na mtaalamu anayeshughulikia watoto na vijana, kama vile mtaalamu wa saikolojia ya watoto (Child Psychologist) au mtaalamu wa tiba ya mazungumzo kwa watoto (Child Counselor). Mtaalamu huyu ataweza kumtathmini kwa usahihi na kuanzisha mpango wa tiba unaofaa, kama vile Tiba ya Uharibifu wa Kihemko (Trauma-Focused Cognitive Behavioral Therapy - TF-CBT), ambayo inasaidia watoto kushughulikia kumbukumbu za kiwewe kwa usalama. Usisite kuuliza daktari wa familia wako kwa rejea.

Wakati unamsubiri kwa tiba, kuna mbinu za kimara unazoweza kutumia nyumbani. Jenga usalama wa kihemko na mazingira thabiti. Hii inamaanisha kuepusha mabishano makali mbele yake, kudumisha ratiba thabiti ya kila siku, na kuhakikisha anajisikia salama nyumbani. Zungumza naye kwa upole na uelewa. Badala ya kumlazimisha kuzungumza, weka fursa. Unaweza kusema, "Najua kuna wakati mambo yanaweza kumdhihaki, na nikipo tayari kusikiliza." Hii inampa udhibiti.

Kuimarisha ukaribu wenu wa kihemko kunaweza kufanyika kwa shughuli zenye utulivu na zisizo na shinikizo. Fanya kazi pamoja nyumbani, someni hadithi, au tembelee mahali pazuri. Usiweke shinikizo la kuzungumza kuhusu tukio; ukaribu hutokana na uwepo wako thabiti na usio na masharti. Ikiwa anaonyesha hasira, jaribu kuisikiliza bila kulaumiwa. Sema, "Naona umekasirika, hiyo ni sawa. Tunaweza kukaa hapa pamoja." Hii inasaidia kudhibiti misukumo na kujenga usalama.

Kuhusu shule, wasiliana na mwalimu mkuu au msaada wa kielimu. Waonye kuhusu hali yake (bila kuelezea maelezo ya kina ya tukio ikiwa hutaki) na omba ushirikiano. Waweza kuomba ratibu ndogo zaidi ya kazi au msaada wa ziada ili kusaidia kujisikia kwa dhamira. Kumbuka, lengo sio kumfanya ajiweke kikomo, bali kumpa chombo cha kukabiliana.

Mwisho, jihadhari na afya yako mwenyewe. Kuwa na mtoto mwenye kiwewe kunaweza kuchosha. Tafuta ushirika wa wazazi wengine au msaada wa kitaalamu kwa ajili yako mwenyewe ili uweze kuendelea kuwa nguzo yake. Kumbuka, unachotafuta sio "kumwokoa" mara moja, bali kumwandaa na kumjengea uwezo wa kukabiliana kwa hatua kwa hatua kwa usaidizi wa kitaalamu.