Mwanasaikolojia Mwangaza

Zuberi, swali lako linaonyesha hali ya kutosha maana katika maisha-hali ambayo inaweza kujitokeza baada ya kipindi kirefu cha kufanya kitu kilekile, hata ikikuwa ni kazi uliyokuwa na shauku yake. Hii si tu dalili za unyogovu, bali pia ni dalili za kudorora kiroho (spiritual/existential weariness) na kuchoka kwa mzunguko wa kila siku (chronic monotony). Hapa tunachunguza hali yako kwa undani na njia za kupata tena maana.

Kwanza, hii si unyogovu wa kawaida-hii ni mgogoro wa maana. Unyogovu hutokana na kushindwa kupata furaha katika mambo unayofanya, lakini kesi yako inaonyesha zaidi: umeanza kuhoji maana ya kufanya kazi hiyo. Kwa miaka 20 umekuwa ukiamini kwamba maisha yako yana maana kwa njia fulani (kwa mfano, kupanda ngazi katika kazi, kuanza biashara), sasa umekuta kwamba njia hiyo haielekei wapi. Hii ni ukosefu wa maana (meaninglessness), ambayo ni tofauti na unyogovu. Unyogovu unauliza: "Kwa nini sifurahi na mambo ninayofanya?" Lakini ukosefu wa maana unauliza: "Kwa nini nifanye mambo haya kabisa?"

Sasa, je, unawezaje kupata tena hamu na maana? Jibu ni ndiyo, lakini haitakuwa kwa njia ya kutafuta "mwelekeo mpya" kama ulivyofanya awali. Kwa sababu, mwelekeo wa maisha hauwezi kuwa jibu la kudumu kwa tatizo la maana. Maana inaweza kupatikana katika mambo madogo, katika mabadiliko ya mwenendo, katika kugundua upya mambo ulioyachukia. Hapa ni baadhi ya njia za kuanzia:

1. Kuacha kuhoji "Nitafanya nini sasa?" na kujibu "Ninafanya nini sasa?"

Watu wengi wanaamini kwamba tatizo la kudorora ni la kiuchumi au la kazi-lakini mara nyingi ni tatizo la kukosa uhusiano na sasa. Unapojisikia umefungwa katika mzunguko, umekuwa ukifuata mstari wa "tunafanya hivi ili tuwe hivi baadaye." Lakini maisha yanatokea sasa. Jaribu kufanya mambo machache ya kutofautisha siku yako: njia mpya ya kwenda kazini, kula chakula kipya, kujaribu shughuli ya burudani ambayo haujajaribu kabisa. Maana inaweza kuanzia katika kugundua upya mambo ya kawaida-si tu katika kubadili kazi au malengo makubwa.

Kwa mfano, mtu anayefanya kazi ya ujenzi anaweza kujaribu kujua zaidi kuhusu mambo madogo aliyokuwa akichukia: kama ni ujenzi wa nyumba, anaweza kujifunza historia ya nyumba hizo, kuongea na watu wanaokaa humo, kujua hadithi za maisha yao. Hii inaweza kuifanya kazi yake iwe na maana mpya, kwa sababu maana inaweza kupatikana katika uhusiano na watu au mambo unayojenga, si tu katika malengo ya kibinafsi.

2. Kupambana na wazo la "Maisha ni mstari wa mwelekeo"

Kwa miaka 20 umekuwa ukifuata mstari wa "kuanza chini na kupanda juu." Sasa umekuta kwamba mstari huo haujakupeleka mahali unapopenda. Hii ni mfumo wa kudanganya maisha-kwa sababu maisha hayana mstari mmoja wa mafanikio. Maisha ni kama mbuga: ina njia nyingi, michemi, milima, na pia mahali pa kulala chini ya mti. Kupata maana ni kujua kwamba unaweza kubadili njia bila kuwa mwenye kosa.

Kwa mfano, unaweza kujaribu kufanya kazi ya ujenzi kwa njia tofauti: kama ni kujenga nyumba za kijamii, kujifunza ufundishaji wa vijana katika sekta hiyo, au kujaribu kazi za ushauri katika ujenzi. Hii si kubadili kazi, bali kubadili jinsi unavyoona kazi hiyo. Maana inaweza kupatikana katika kujenga jamii, si tu katika kujenga nyumba.

3. Kuacha kuamini kwamba "hamu" inatoka nje

Watu wengi huamini kwamba hamu na motisha hufika pale tunapopata "kitu kipya"-kazi mpya, mpenzi mpya, malengo mapya. Lakini hamu inaanza ndani. Unapojisikia umefungwa, hiyo si dalili kwamba unahitaji kubadili mambo nje, bali ni dalili kwamba unahitaji kujua tena nini kinakufurahisha ndani yako. Jaribu kumbuka: Wakati ulikuwa na hamu zaidi, ulifanya nini kila siku ambayo hukuja kujua? Labda ulikuwa ukisoma vitabu, kujenga vitu vya binafsi, au kuongea na watu waliokuwa na mawazo mapya. Hamu huwa imara pale tunapojenga tabia za kujua na kujisikiliza mwenyewe.

Kwa mfano, unaweza kujaribu kuandika kila siku mambo machache uliyofurahi kufanya au kujua-hata kama ni mambo madogo kama "nilifurahi kuona jua ikitokea" au "nilipenda sajio ya chakula." Hii inaweza kukumbusha kwamba maisha yana maana hata katika mambo madogo, na kwamba una uwezo wa kujisikia hai tena.

4. Kuacha kuogopa "kusahaulika" na kujaribu kitu kisicho na maana

Mara nyingi tunachoka kwa sababu tunajua tu mambo yanayotuongoza mahali-lakini tunashindwa kujaribu mambo ambayo hayana maana halisi. Kwa mfano, unaweza kujaribu kufanya kazi ya kujitolea katika jamii, kujaribu sanaa au michezo ambayo haujajua, au hata kujifunza lugha mpya bila sababu maalum. Mambo ambayo hayana maana ya kiuchumi au ya kazi yanaweza kukupa maana ya kiroho-kwa sababu hayana sharti, na hivyo hutoa uhuru wa kuwa mtu anayejua mambo mapya.

Kwa mfano, mtu mwenye ujuzi wa ujenzi anaweza kujaribu kujenga vitu vya kusaidia jamii, kama vile benchi za shule au nyumba za wanyama porini. Hii haipati faida ya kibiashara, lakini inaweza kukupa hisia ya kuwa na athari katika ulimo ulio na maana zaidi.

5. Kuacha kuamini kwamba "maisha ni kazi tu"

Kwa miaka 20 umekuwa ukifuata mfumo wa kuwa mtu mzuri ni yule anayefanya kazi nyingi na kuwa na mafanikio. Lakini maisha ni zaidi ya kazi. Unaweza kujaribu kujenga mstari wa maisha unaoonyesha kwamba wewe ni mtu anayependa mambo mengine pia: kama ni familia, burudani, elimu, au hata kutembea bila lengo. Kupunguza umuhimu wa kazi katika maisha yako inaweza kukupa nafasi ya kupata maana katika mambo mengine.

Kwa mfano, unaweza kujaribu kupanga wiki yako kwa njia ambayo inakusanya mambo mbalimbali: siku moja ya kufanya kazi ya kujitolea, siku ya kujifunza kitu kipya, siku ya kuwa na familia au marafiki bila shughuli za kazi. Hii inaweza kukupa hisia ya kuwa na maisha yenye urefu na upana, si tu mzunguko wa kazi.

6. Kujua kwamba hii ni mchakato, si tatizo

Kwa kuwa umefanya kazi hiyo kwa miaka mingi, hii si mara ya kwanza unapojisikia hivyo-ingawa sasa inaonekana kuwa ni kali zaidi. Mara nyingi, watu hupitia hali hii baada ya kipindi kirefu cha kufanya kitu kilekile. Hii ni dalili kwamba umekua, si kwamba umeharibika. Kupata maana katika maisha ni mchakato wa kudumu, si jibu moja la kudumu. Unapojisikia umefungwa, hiyo ni dalili kwamba unapaswa kujaribu kufungua mlango mwingine-si kwamba mlango uliouwa umefungwa milele.

Kwa mfano, unaweza kujaribu kujua watu wanaofanya kazi katika sekta tofauti na kuwaona wamepata nini katika maisha yao. Hii inaweza kukupa mawazo mapya juu ya jinsi unavyoweza kubadili mwelekeo wa maisha yako bila kubadili kazi yako kabisa.

Kesho: Nini kitakachofanya tofauti?

Sasa unajua kwamba hii ni hali ya kutosha maana, si tu unyogovu. Kwa hivyo, usubiri kuwa na hamu ili uanze kutafuta maana-hamu itafuata baada ya kujaribu mambo. Jaribu kufanya moja ya mambo hayo machache kesho:

- Andika mambo matatu uliyofurahi kufanya wiki iliopita (hata kama ni mambo madogo).

- Fanya kitu kile ambacho hukuja kujua wakati wa kazi (kama ni kujua jinsi gari la mtaani linatengenezwa, au kujaribu kupika chakula kipya).

- Ongea na mtu mmoja ambaye hufanya kazi tofauti na wewe, na ulize: "Unapopenda zaidi kazi yako ni nini?"

Haya ni hatua ndogo, lakini maana ya maisha inaanza katika hatua ndogo za kujua tena nini kinakufanya ujisikie hai.

Kwa mwisho, Zuberi, hii si mwisho wa safari yako. Ni wakati wa kujua kwamba safari haina mstari mmoja-na kwamba unaweza kubadili njia wakati wowote. Maana ya maisha hupatikana pale tunapojikuta tena katika sasa, si pale tunapojaribu kufuata mstari wa zamani.