Mwanasaikolojia Mwangaza

AYA Kwanza, nisahihishe: unakumbuka tukio la ajali ulioshuhudia miaka mitatu iliyopita, sasa uwepo wa magari ya rangi ile ile unakuamsha hisia za hofu na wasiwasi, unaepuka barabara kuu na una matatizo ya usingizi. Unashuku kama ni trauma au kitu kingine. Hapa nitachunguza kwa undani chaguzi mbalimbali za kukabiliana na hali hii bila kutoa ushauri wa matibabu ya akili ya kitaalam. Kumbuka kuwa ni kawaida kuwa na majibu ya kuhisi hofu au tahadhari baada ya tukio la kuhatarisha. Miongoni mwa mambo yanayosababisha hisia hizi ni kukumbushwa kwa picha, sauti, harufu, au rangi zinazohusiana na tukio. Hii inaweza kuwa ni mwitikio wa kisaikolojia wa kawaida unaoendelea au kuendelea. Muhimu kuelewa ni kwamba kukosa usingizi na kuepuka maeneo kunaweza kupanua matatizo ya kila siku; hivyo hatua za kukabiliana zinahitajika. Njia moja ni kujifunza mbinu za kupunguza msukumo wa ghafla wa hofu wakati unaonekana kivuli cha gari. Mbinu za kupumua kwa makusudi, kupumzika kwa misuli, na kufanya uelekeo wa akili kwa kumbukumbu za sasa (kumbuka ni: kutambua hisia bila kujiingiza kwa kina) zinaweza kusaidia kupunguza msukumo wa kimwili na kuzuia mzunguko wa kishawishi wa kukimbia. Hii inamaanisha kukaimu pumzi ndefu, kuzingatia hisia za mwili (muhimu: tabia ya kutambua bila kuamua), na kutumia maneno ya kujiunga ndani yako kama "niko salama sasa" ili kupunguza hofu inayowapo. Njia ya pili ni hatua ndogo za kukabiliana na uepukaji (exposure kwa kiasi kidogo). Badala ya kuondoa kabisa kutoka barabara kuu, unaweza kupanga hatua ndogo, salama, na za kudhibitiwa: kutazama picha au video ya magari ya rangi hiyo kwa muda mfupi, kisha kukua hadi kusafiri katika barabara kwa saa zisizo na msongamano kwa mwenzako au kwa njia salama. Lengo ni kutambua kwamba kumbukumbu zinapunguzwa nguvu pale ambazo hazipashwi kuingia tena. Ni muhimu kutekeleza hatua hizi kwa taratibu na kwa mwendo unaoweza kudhibitiwa ili kuepuka kuwasha tena hofu kwa kiwango kikubwa. Njia ya tatu ni kuimarisha mfumo wako wa usingizi. Kufanya ratiba ya kulala, kupunguza vinywaji vyenye kafeini, kuepuka matumizi ya simu au skrini kabla ya kulala, na kuunda mazingira ya kutulia kwa usingizi (taa laini, joto linalofaa) kunaweza kuboresha ubora wa usingizi. Pia, kuweka desturi ya kutafakari kwa dakika chache au kutumia mbinu za kupumzika kabla ya kulala kunaweza kupunguza kuzikwa kwa mawazo ya tukio mara tu unapojaribu kulala. Njia ya nne ni kufanyia kazi mawazo yanayochochea kwa njia ya kujiuliza changamoto (cognitive restructuring) kwa namna ya msingi: kuangalia kama kuna mawazo ya kupanika kama "nitapata ajali" au "siwezi kuhisi salama" na kuyabadilisha kwa mawazo yanayounga mkono uhalisia na ushahidi kama "tukio lilitokea, lakini si kila kigezo kinamaanisha litatokea tena". Kutumia kumbukumbu za ushahidi wa sasa (matukio ya usalama uliopita, takwimu za mara chache za matukio) kunaweza kupunguza mtazamo wa hatari ya mara kwa mara. Ni muhimu pia kujenga mtandao wa msaada: kuzungumza na rafiki au mwenzako wa karibu kuhusu matarajio yako ya hatua ndogo, au kusafiri pamoja ili uhisi usalama wa ziada. Kushiriki hisia zako kunaweza kupunguza unyonga wa kujitegemea peke na kukupa mwitikio tofauti wa mtazamo. Kama uchovu wa usingizi, kuepuka barabara kuu na mabadiliko makubwa ya watu wanaohusika vinavyoendelea kuathiri ubora wa maisha yako kila siku, inaweza kuwa muhimu kuomba msaada wa mtaalamu wa tabia au mshauri wa saikolojia. Hata kama si daktari wa akili, mshauri wa saikolojia anaweza kutoa mbinu za kuendesha mawazo na exposition hatua kwa hatua kwa njia salama na yenye mipaka. Ikiwa hisia kali, mawazo ya kujidhuru au kuhisi hatari isiyoweza kudhibitiwa yanatokea, tafuta msaada wa dharura au huduma za afya kwa mtaalamu. Mwisho, kumbuka: ni kawaida kwa mwili na akili kukaa na kumbukumbu zenye nguvu; hatua ndogo, za mara kwa mara, za kushughulikia hisia, kuboresha usingizi, na kujaribu mabadiliko ya mawazo na exposition zinaweza kupunguza uzito wake kwa muda. Usiruhusu aibu kukuzuia kutafuta msaada ikiwa hali inazidisha au inazuia maisha yako ya kila siku. MSEMO MUHIMU: hisia za hofu baada ya kuona ajali ni za kawaida; mbinu za kupumua, exposition taratibu, mabadiliko ya mawazo, na kuboresha usingizi vinasaidia. MSEMO MUHIMU: tafuta msaada wa mshauri wa saikolojia ikiwa hisia zinazuia maisha yako au zinazidi kuwa mbaya.