Psycholoog Helder

Beste Finn, jouw beschrijving van maandenlang niets voelen, alles als grijs en zwaar ervaren, weinig tot geen energie hebben en interesse verliezen in activiteiten die je voorheen plezierig vond, zijn zeer herkenbare en serieuze signalen. Het is belangrijk om te benadrukken dat wat je beschrijft sterk doet denken aan een depressieve episode, waarbij apathie een veelvoorkomend en invaliderend symptoom kan zijn. Apathie op zichzelf verwijst naar een gebrek aan motivatie, emotie of interesse, en kan zowel een op zichzelf staand probleem zijn als een onderdeel van een depressie. Gezien de duur, de intensiteit en de impact op je dagelijks functioneren (studie, sociale contacten, zelfzorg), is het van groot belang dit serieus te nemen.

Je vraagt hoe je deze cirkel kunt doorbreken. Dat is een moedige vraag, juist omdat motivatie ontbreekt. De eerste en meest cruciale stap is het erkennen, zoals je doet, dat dit niet goed voelt en het zoeken van professionele hulp. Omdat je zelf aangeeft die motivatie niet te kunnen opbrengen, kan het helpen om deze stap zo klein mogelijk te maken. Denk niet meteen aan wekelijkse therapie, maar misschien aan een eenmalig consult bij je huisarts. De huisarts is een goed startpunt om je klachten te bespreken, een eventuele depressie te laten beoordelen en samen een vervolgstap te plannen. Je kunt dit voorbereiden door een briefje te maken met de belangrijkste punten uit je vraag, voor het geval je tijdens het gesprek dichtklapt.

Naast professionele hulp, wat de hoeksteen van herstel is, zijn er kleine, praktische manieren om de greep van de apathie te proberen te verlichten. Richt je op hele kleine, haalbare acties in plaats van grote veranderingen. Het doel is niet om meteen weer te gaan studeren of uitgaan, maar om het gevoel van volledige verlamming te doorbreken. Dit kan betekenen: vijf minuten buiten staan om frisse lucht te halen, een glas water drinken, of een zeer korte, luie wandeling van drie minuten rond het huis. Het succes zit hem in het uitvoeren, hoe klein ook, niet in het resultaat. Probeer ook, hoe tegenstrijdig het ook voelt, een heel bescheiden regelmaat in slaap en maaltijden aan te houden. Slaap niet langer dan 8-9 uur, ook al voel je de behoefte, en sta op een vast, vroeg tijdstip op, ook als je daarna even op de bank zit. Dit helpt je biologische ritme te stabiliseren.

Wees daarnaast voorzichtig met isolatie. Sociale isolatie versterkt vaak de gevoelens van leegte en nutteloosheid. In plaats van af te spreken, wat nu te veel energie kost, kun je misschien een korte tekstbericht sturen naar een vriend om te zeggen hoe het met je gaat, of even een telefoontje van een minuut aanhoren. Laat aan mensen in je omgeving weten dat je het moeilijk hebt, ook al is dat eng. Dit kan begrip kweken en druk wegnemen. Onthoud tot slot dat dit een toestand is, geen definitief kenmerk van wie je bent. De passie voor je studie en hobby's is niet verdwenen, maar tijdelijk overschaduwd. Het doorbreken van de cirkel begint met een piepkleine beweging, vaak ondersteund door externe hulp, waarna langzaam ruimte kan ontstaan voor andere gevoelens dan grijsheid en zwaarte.