Psycholoog Helder

Beste Rutger, jouw vraag raakt aan een diep menselijk dilemma na traumatisch verlies: hoe je verder kunt leven zonder het gevoel dat je de herinnering of loyaliteit aan je collega verraadt. Het is belangrijk om te erkennen dat wat je beschrijft – de emotionele verdoving, de nachtmerries, het schrikken en het gevoel van afwezigheid – veel voorkomende reacties zijn op een ingrijpende gebeurtenis, zeker na een leven van dienstverlening waarin je gewend was om voor anderen te zorgen. Het feit dat je deze vraag stelt, toont moed en een verlangen naar verandering.

Je vraagt specifiek naar technieken die je zelf kunt toepassen. Een eerste, krachtige stap is het bewust worden en reguleren van je ademhaling. Je geeft zelf aan dat je het gevoel hebt je adem in te houden. Een eenvoudige maar effectieve oefening is de 4-7-8 ademhaling: adem vier tellen rustig in door je neus, houd je adem zeven tellen vast, en adem vervolgens acht tellen volledig uit door je mond. Deze techniek kalmeert het zenuwstelsel op momenten van spanning en kan je helpen om uit de 'bevriezingsreactie' te komen. Oefen dit dagelijks, op rustige momenten, zodat het een automatisme wordt wanneer je gestrest raakt.

Een andere benadering is het stapsgewijs toelaten van emoties, zonder je erin te verliezen. Dit kan door middel van 'geaard blijven'. Wanneer een herinnering of een schrikreactie opkomt, probeer dan bewust contact te maken met je zintuigen in het hier en nu: voel de grond onder je voeten, kijk naar vijf objecten in de kamer, luister naar drie geluiden. Deze techniek van aarding helpt je om veilig contact te maken met het huidige moment, waardoor het makkelijker wordt om moeilijke gevoelens voor korte momenten toe te laten zonder overspoeld te raken. Je kunt dit combineren met het kort opschrijven van wat er in je opkomt, zonder te oordelen, alsof je het van je af schrijft.

Een centraal thema in je vraag is de loyaliteit naar je collega en de angst voor verraad. Het kan helpen om dit gevoel expliciet te erkennen en er een nieuwe betekenis aan te geven. Wellicht kun je een kleine, persoonlijke ritueel bedenken dat ruimte maakt voor zowel de herinnering als je eigen voortgang, zoals op bepaalde momenten stil te staan bij zijn nagedachtenis, waardoor je het 'verder gaan' niet ervaart als 'vergeten'. Emotioneel verder gaan betekent niet dat je hem loslaat; het betekent dat je zijn herinnering een plek geeft die niet langer al je huidige gevoelens blokkeert.

Je vermeldt dat je bereid bent professionele hulp te zoeken, en dat is een zeer verstandig en sterk plan. De technieken die ik noem, zijn bedoeld als ondersteuning tussen sessies door. Een psycholoog gespecialiseerd in traumabehandeling (bijvoorbeeld met EMDR of traumagerichte cognitieve gedragstherapie) kan je begeleiden bij het zorgvuldig verwerken van de herinneringen. Het doorbreken van emotionele verdoving is vaak een proces van langzaam leren verdragen wat eerst te pijnlijk was, binnen een veilige en ondersteunende context. Bespreek met je hulpverlener ook de impact van de overgang naar pensioen, wat vaak een periode is waarin onverwerkte ervaringen alsnog ruimte opeisen.

Tenslotte, wees geduldig en mild voor jezelf. Je reacties zijn jarenlang gevormd in een veeleisende beroepscultuur. Het doorbreken ervan vraagt tijd. Betrek je vrouw voorzichtig in je proces; leg uit wat je doet (bijvoorbeeld de ademhalingsoefening) zodat zij je kan steunen zonder dat je alles in detail hoeft te delen. Echt weer kunnen voelen begint vaak met het veilig leren toelaten van kleine gevoelens, zowel van verdriet als van plezier, zonder oordeel.