Ψυχολόγος Φωτεινή

Αγαπητή Μαρίνα, σε ευχαριστώ που μοιράστηκες τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου. Αυτό που περιγράφεις ακούγεται σαν ένα πολύ ανθρώπινο και συχνό φαινόμενο: να δυσκολεύεσαι να ξεχωρίσεις τι θέλεις εσύ πραγματικά από το τι περιμένουν οι άλλοι. Το γεγονός ότι αναγνωρίζεις αυτή τη δυσκολία και θέλεις να τη διερευνήσεις δείχνει ήδη μια σημαντική αυτογνωσία και διάθεση για αλλαγή. Θα προσπαθήσω να σου προσφέρω έναν οδικό χάρτη με βάση την ψυχολογική σκέψη, χωρίς βέβαια να υποκαθιστώ μια προσωπική θεραπευτική διαδικασία.

Ένα πρώτο βήμα είναι να παρατηρήσεις πότε λες "ναι" ή απαντάς με αυτό που περιμένουν οι άλλοι. Μπορείς να κρατήσεις ένα ημερολόγιο για λίγες εβδομάδες, καταγράφοντας στιγμές όπου νιώθεις απογοήτευση μετά από μια απάντηση ή απόφαση. Σε αυτές τις στιγμές, ρώτησε τον εαυτό σου: Τι θα ήθελα να είχα πει ή να είχα κάνει διαφορετικά; Συχνά, η δική μας επιθυμία κρύβεται πίσω από τον φόβο της αποδοκιμασίας. Παρατήρησε επίσης το σώμα σου: όταν σκέφτεσαι μια επιλογή, νιώθεις χαλάρωση, σφίξιμο, ανησυχία; Το σώμα συχνά δίνει ενδείξεις πριν ο νους συνειδητοποιήσει.

Δεύτερον, οι αξίες σου είναι ο πυξίδας. Προσπάθησε να ξεχωρίσεις τις αξίες που έχεις υιοθετήσει από τους άλλους (γονείς, κοινωνία, συνάδελφοι) από εκείνες που πραγματικά σε εκφράζουν. Μια άσκηση είναι να φανταστείς ότι κανείς δεν σε κρίνει και έχεις απόλυτη ελευθερία. Τι θα έκανες τότε στη δουλειά, στον ελεύθερο χρόνο, στις σχέσεις; Επίσης, σκέψου στιγμές που ένιωσες περηφάνια ή βαθιά ικανοποίηση. Τι ήταν αυτό που τις έκανε ξεχωριστές; Πιθανώς εκείνες οι στιγμές περιέχουν σπόρους των δικών σου αξιών, όπως η προσφορά, η δημιουργικότητα, η αυτονομία ή η σύνδεση με τους άλλους.

Σχετικά με τα χόμπι που εγκαταλείπεις γρήγορα επειδή φοβάσαι ότι δεν είσαι αρκετά καλή, αυτό είναι ένα κλασικό σημάδι τελειοθηρίας και αυτοκριτικής. Η επιθυμία να δοκιμάζεις νέα πράγματα είναι υγιής, αλλά ο φόβος της αποτυχίας μπορεί να σε παγιδεύσει. Δοκίμασε να αλλάξεις το κριτήριο επιτυχίας: αντί για "να γίνω καλή", βάλε στόχο "να εξερευνήσω αν μου αρέσει". Ρώτησε τον εαυτό σου: Αν δεν με ένοιαζε η γνώμη των άλλων, θα συνέχιζα αυτό το χόμπι για λίγο ακόμα; Επίσης, θυμήσου ότι η ικανότητα έρχεται με τον χρόνο και την εξάσκηση, όχι με την τελειότητα από την αρχή.

Ένα άλλο σημαντικό βήμα είναι να μάθεις να ανέχεσαι τη δυσφορία της αβεβαιότητας. Όταν για πρώτη φορά επιλέγεις κάτι που είναι δικό σου, μπορεί να νιώσεις ενοχή ή άγχος επειδή δεν συμφωνεί με τις προσδοκίες των άλλων. Αυτό είναι φυσιολογικό. Αντί να παλέψεις με αυτά τα συναισθήματα, παρατήρησέ τα σαν κύματα που έρχονται και φεύγουν. Πες στον εαυτό σου: "Νιώθω ενοχή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάνω λάθος". Σταδιακά, ο εγκέφαλος μαθαίνει ότι μπορείς να επιβιώσεις χωρίς την απόλυτη επιδοκιμασία.

Μια πρακτική στρατηγική είναι να ξεκινήσεις με μικρές αποφάσεις που αφορούν μόνο εσένα. Για παράδειγμα, τι θα φας, πώς θα περάσεις το Σαββατοκύριακο, ποιο βιβλίο θα διαβάσεις. Κάθε φορά που επιλέγεις με βάση το τι θέλεις εσύ, ενισχύεις τον "μυ" της αυτονομίας. Στη δουλειά, μπορείς να δοκιμάσεις να εκφράσεις μια διαφωνία ή μια προτίμηση σε ένα ασφαλές πλαίσιο, όπως "Προτιμώ να αναλάβω αυτό το περιστατικό" ή "Θα ήθελα να μάθω περισσότερα για εκείνη τη διαδικασία". Παρατήρησε πώς αντιδρούν οι άλλοι και πώς νιώθεις εσύ. Συνήθως, οι άνθρωποι δεν αντιδρούν τόσο αρνητικά όσο φοβόμαστε.

Επίσης, η αυτοσυμπόνια είναι κρίσιμη. Όταν ανακαλύπτεις ότι έχεις ζήσει με τις προσδοκίες των άλλων, είναι εύκολο να κατηγορήσεις τον εαυτό σου. Αντ’ αυτού, αναγνώρισε ότι μέχρι τώρα έκανες ό,τι μπορούσες για να ανήκεις και να είσαι αποδεκτή. Τώρα μπορείς να προσθέσεις μια νέα φωνή: τη δική σου. Μίλα στον εαυτό σου όπως θα μιλούσες σε μια φίλη που βρίσκεται στην ίδια θέση.

Τέλος, αν νιώσεις ότι αυτή η αναζήτηση σε μπλοκάρει ή σε γεμίζει άγχος, μην διστάσεις να ζητήσεις τη βοήθεια ενός ψυχολόγου. Ένας ειδικός μπορεί να σε συνοδεύσει με ασφάλεια σε αυτή τη διαδικασία ανακάλυψης του εαυτού σου. Θυμήσου ότι η πορεία προς την αυθεντικότητα δεν είναι γραμμική και δεν χρειάζεται να τα καταφέρεις όλα μόνη σου. Η επιθυμία σου να γνωρίσεις καλύτερα τις ανάγκες και τις αξίες σου είναι το πιο σημαντικό πρώτο βήμα. Σου αξίζει να ζεις μια ζωή που να σου ταιριάζει, όχι μια ζωή που να ταιριάζει στις προσδοκίες των άλλων.