Nhà tâm lý học Ánh Sáng

Minh thân mến, những gì anh đang trải qua nghe như một gánh nặng kéo dài và rất lớn. Mất người bạn đời, một mình chăm sóc con nhỏ, lo cho mẹ bệnh nặng, đồng thời đối mặt với thu nhập bấp bênh có thể khiến bất kỳ ai kiệt sức. Việc anh vẫn đi làm và chăm sóc con không có nghĩa là anh không cần giúp đỡ. Cảm giác trống rỗng, mất hứng thú, ăn uống kém, ngủ chập chờn và nặng nề mỗi buổi sáng là những dấu hiệu đáng được đánh giá nghiêm túc.

Không thể xác định chắc chắn qua một câu hỏi rằng anh có trầm cảm hay không. Những biểu hiện này có thể liên quan đến quá trình tang chế kéo dài, tình trạng kiệt sức vì chăm sóc người thân, căng thẳng tài chính, hoặc một vấn đề sức khỏe khác. Tuy nhiên, khi tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đến giấc ngủ, ăn uống, cảm xúc, quan hệ và khả năng làm việc, nó không còn nên được xem đơn giản là sự thờ ơ thông thường. Điều quan trọng không phải là tự chọn nhãn cho mình, mà là nhận được một cuộc đánh giá và sự hỗ trợ phù hợp.

Sự đau buồn sau mất mát có thể đến theo từng đợt và vẫn tồn tại lâu dài, đặc biệt khi anh chưa có cơ hội nghỉ ngơi hoặc được nâng đỡ. Nhưng nếu phần lớn thời gian anh cảm thấy trống rỗng hoặc buồn bã, gần như không còn hứng thú, thiếu năng lượng, ngủ và ăn thay đổi, khó tập trung, cảm thấy vô vọng hoặc tự trách mình, thì đó là những dấu hiệu cần được chuyên gia tâm lý hoặc nhân viên y tế xem xét. Việc các triệu chứng xuất hiện ba năm sau biến cố không làm nỗi đau của anh kém chính đáng, và cũng không có nghĩa anh đã yếu đuối hay không vượt qua được.

Anh nên bắt đầu bằng một cuộc hẹn với bác sĩ tại trạm y tế, phòng khám đa khoa hoặc bệnh viện công gần nơi ở. Bác sĩ có thể hỏi về tâm trạng, giấc ngủ, ăn uống, mức năng lượng, sức khỏe thể chất và các thuốc đang dùng, đồng thời giới thiệu anh đến dịch vụ tâm lý phù hợp. Một số bệnh lý thể chất cũng có thể gây mệt mỏi, mất ngủ hoặc thay đổi cảm xúc, nên việc kiểm tra sức khỏe tổng quát là hữu ích. Đánh giá trực tiếp là cách an toàn nhất để phân biệt đau buồn, kiệt sức, vấn đề sức khỏe thể chất và các triệu chứng trầm cảm.

Nếu tài chính eo hẹp, anh có thể hỏi trạm y tế hoặc bệnh viện công về dịch vụ tâm lý xã hội, khoa sức khỏe tâm thần, chương trình hỗ trợ cộng đồng, mức phí giảm hoặc các cơ sở đào tạo có phòng tham vấn chi phí thấp. Anh cũng có thể tìm đến hội chữ thập đỏ, trung tâm công tác xã hội, tổ chức hỗ trợ người chăm sóc, hội người cao tuổi, hội phụ nữ hoặc các nhóm hỗ trợ tang chế tại địa phương. Nhân viên xã hội ở bệnh viện đôi khi có thể giúp kết nối với trợ cấp, bảo hiểm, hỗ trợ học phí, thực phẩm hoặc dịch vụ chăm sóc mẹ anh. Nếu anh có bảo hiểm y tế, hãy hỏi rõ quyền lợi khám và chuyển tuyến hiện có.

Trong lúc chờ được hỗ trợ, anh không cần đặt mục tiêu phải vui lên ngay. Hãy tập trung vào những việc tối thiểu có thể duy trì mỗi ngày, chẳng hạn ăn một phần nhỏ nhưng đều đặn, uống nước, cố gắng ra ngoài hoặc đi bộ ngắn, giữ giờ thức dậy tương đối ổn định và hạn chế rượu hoặc chất kích thích. Anh có thể chia việc chăm sóc thành các bước rất nhỏ và ghi ra ba việc cần làm trong ngày. Nếu có người thân, bạn bè hoặc hàng xóm đáng tin, hãy nói cụ thể rằng anh đang quá tải và cần họ hỗ trợ một việc thiết thực như trông con trong vài giờ, đưa mẹ đi khám, chuẩn bị một bữa ăn hoặc giúp việc giấy tờ. Nhờ giúp đỡ là một cách bảo vệ bản thân và con gái, không phải là thất bại.

Anh cũng nên dành một khoảng thời gian ngắn để nói chuyện với người có khả năng lắng nghe mà không phán xét. Có thể kể về nỗi nhớ vợ, sự mệt mỏi, nỗi lo tiền bạc và cảm giác mất kết nối với cuộc sống. Nếu chưa thể đi trị liệu thường xuyên, một vài buổi tham vấn ban đầu vẫn có thể giúp anh lập kế hoạch an toàn, nhận diện nguồn lực và tìm cách giảm bớt gánh nặng. Những nhóm hỗ trợ dành cho người góa vợ, cha đơn thân hoặc người chăm sóc người bệnh cũng có thể làm cảm giác cô độc giảm đi.

Tôi muốn đặc biệt lưu ý về an toàn. Nếu anh có ý nghĩ muốn chết, muốn biến mất, làm hại bản thân, cảm thấy mình không thể tiếp tục, hoặc lo rằng mình có thể làm hại người khác, hãy coi đó là tình huống khẩn cấp. Đừng ở một mình, hãy nói ngay với một người đáng tin, đến khoa cấp cứu hoặc gọi số cấp cứu tại nơi anh đang sống. Nếu có thể, hãy tạm giao việc chăm sóc con và mẹ cho người đáng tin trong thời điểm nguy cấp, đồng thời tránh để những phương tiện có thể gây thương tích ở gần mình. Nếu có nguy cơ trước mắt, cần tìm hỗ trợ khẩn cấp ngay thay vì chờ một cuộc hẹn thông thường.

Minh không cần phải tự chứng minh rằng mình đủ mạnh để chịu đựng tất cả. Những dấu hiệu anh mô tả xứng đáng được quan tâm, và vẫn có những lựa chọn hỗ trợ dù nguồn lực hạn chế. Bước đầu thực tế nhất là liên hệ với trạm y tế hoặc bệnh viện công trong vài ngày tới, nói rõ các triệu chứng đã kéo dài bao lâu và chúng đang ảnh hưởng thế nào đến ăn ngủ, công việc và việc chăm sóc gia đình. Anh không chỉ đang trải qua sự thờ ơ, anh có thể đang kiệt sức và cần được nâng đỡ một cách nghiêm túc.