Nhà tâm lý học Ánh Sáng

Chào chị Linh, cảm ơn chị đã chia sẻ trường hợp đầy tâm huyết và phức tạp của chị Lan. Là một nhà tâm lý học, em xin được cung cấp một số góc nhìn và gợi ý để chị có thể tham khảo trong quá trình đồng hành cùng chị Lan.

Đầu tiên, việc phân biệt giữa đam mê công việc và nghiện làm việc là rất quan trọng. Đam mê thường mang lại cảm giác hứng khởi, tự nguyện và cân bằng được với các lĩnh vực khác trong cuộc sống. Trong khi đó, nghiện làm việc hay workaholism thường xuất phát từ nhu cầu bên trong như chị đã đề cập, chẳng hạn như trốn tránh cảm xúc, tìm kiếm giá trị bản thân một cách cực đoan, hoặc nỗi sợ thất bại. Ở chị Lan, việc làm việc đến mức bỏ bữa, mất kết nối gia đình và cảm thấy trống rỗng khi không làm việc là những dấu hiệu rõ ràng của nghiện làm việc. Hơn nữa, cảm giác lo âu dữ dội khi nghỉ ngơi cho thấy công việc đang đóng vai trò như một cơ chế đối phó không lành mạnh, và khi thiếu nó, những cảm xúc tiềm ẩn sẽ trỗi dậy.

Về những cơn lo âu của chị Lan, chúng hoàn toàn có thể là biểu hiện của rối loạn tâm thể. Các triệu chứng thực thể như tim đập nhanh và thở gấp khi cố gắng nghỉ ngơi là phản ứng của cơ thể trước căng thẳng tâm lý kéo dài và mãn tính. Điều này không có nghĩa là chị Lan mắc bệnh tâm thần, mà là cơ thể đang lên tiếng báo động về một tình trạng kiệt sức và căng thẳng quá mức. Việc chị đã thử nhiều phương pháp nhưng chưa hiệu quả cho thấy có thể cần tiếp cận vấn đề từ gốc rễ hơn.

Trong tư vấn, chị có thể bắt đầu bằng việc giúp chị Lan khám phá nhu cầu chưa được đáp ứng đằng sau thói quen làm việc quá mức. Đó có phải là nỗi sợ về sự sụp đổ, nhu cầu được công nhận, hay áp lực từ kỳ vọng của bản thân và gia đình? Tiếp theo, có thể cùng chị Lan xây dựng lại ranh giới lành mạnh với công việc, không phải bằng cách cắt đứt đột ngột mà bằng việc giảm tải từng bước. Ví dụ, bắt đầu bằng việc dành ra một buổi tối trong tuần hoàn toàn không làm việc. Đồng thời, cần xử lý những cơn lo âu bằng các kỹ thuật quản lý căng thẳng cụ thể như thở sâu hoặc chánh niệm ngay khi các triệu chứng bắt đầu, thay vì chỉ cố gắng nghỉ ngơi một cách chung chung. Quan trọng hơn, cần củng cố hệ thống hỗ trợ từ gia đình, đặc biệt là chồng con, để chị Lan cảm thấy an toàn và được chấp nhận ngay cả khi không làm việc. Cuối cùng, nếu tình trạng lo âu thực thể vẫn nghiêm trọng, việc khuyến nghị thăm khám bác sĩ để loại trừ các vấn đề sức khỏe thể chất và có thể được hỗ trợ thêm là cần thiết, dù chị không phải là bác sĩ tâm thần.

Hành trình thay đổi của chị Lan sẽ cần thời gian và sự kiên nhẫn. Vai trò của chị là người đồng hành, lắng nghe và đặt câu hỏi để chị Lan tự tìm ra câu trả lời và xây dựng lại sự cân bằng cho chính mình, từ đó giảm bớt chu kỳ kiệt sức và lo âu.