Nhà tâm lý học Ánh Sáng

{ "content": [ { "type": "p", "text": "Thưa ông Minh, với tư cách là một người lớn tuổi đã từng trải qua nhiều giai đoạn phát triển của con cái và gia đình, ông đang đặt ra một câu hỏi sâu sắc về sự cân bằng giữa hỗ trợ và tôn trọng không gian nuôi dạy của con trai. Đây không chỉ là vấn đề về hành vi của cháu Mai, mà còn về cách gia đình ông có thể cùng nhau xây dựng một môi trường nuôi dạy nhất quán và lành mạnh. Tôi sẽ tiếp cận vấn đề này từ góc độ tâm lý phát triển của trẻ, động lực gia đình, và vai trò của ông như một người quan sát giàu kinh nghiệm." }, { "type": "p", "text": "Trước hết, cần thừa nhận rằng những cơn giận dữ ở độ tuổi của cháu Mai (5 tuổi) là một phần bình thường của quá trình phát triển. Ở giai đoạn này, trẻ đang học cách điều chỉnh cảm xúc và thường thể hiện sự thất vọng thông qua hành vi bộc phát, nhất là khi chưa có đủ kỹ năng ngôn ngữ để diễn đạt nhu cầu. Tuy nhiên, tần suất, cường độ và cách phản ứng của gia đình sẽ quyết định liệu đây chỉ là giai đoạn tạm thời hay dấu hiệu của những khó khăn sâu hơn. Ví dụ, nếu cháu thường xuyên có những cơn giận dữ kéo dài, tự làm hại mình hoặc người khác, hoặc không đáp ứng với sự an ủi thông thường, đó có thể là lời cảnh báo cần sự can thiệp chuyên sâu hơn. Nhưng dựa trên mô tả của ông, tình trạng hiện tại vẫn nằm trong phạm vi thách thức nuôi dạy phổ biến, chứ chưa phải là rối loạn." }, { "type": "p", "text": "Điểm then chốt ở đây là sự không nhất quán trong cách phản ứng của bố mẹ cháu Mai. Khi một bên mềm mỏng dỗ dành còn bên kia quát mắng và phạt, trẻ sẽ cảm thấy bối rối và không biết đợi chờ điều gì từ người lớn. Điều này vô tình củng cố hành vi tiêu cực, vì cháu học được rằng chỉ cần giận dữ đủ mạnh, cháu sẽ nhận được sự chú ý (dù là tích cực hay tiêu cực). Cần thiết lập một chiến lược chung mà cả bố và mẹ đều thống nhất: ví dụ, khi cháu giận dữ, cả hai đều giữ bình tĩnh, đặt ra giới hạn rõ ràng (như "Con không được đập đồ, nhưng con có thể nói với bố mẹ con đang buồn"), và sau đó hướng dẫn cháu cách thể hiện cảm xúc phù hợp. Ông có thể góp ý với con trai rằng, thay vì tập trung vào việc dập tắt cơn giận, họ nên dạy cháu nhận diện và đặt tên cho cảm xúc (ví dụ: "Con đang tức giận phải không?", "Bố thấy con buồn vì không được chơi thêm phải không?"). Điều này giúp trẻ phát triển trí thông minh cảm xúc thay vì chỉ bị trừng phạt hoặc chiều chuộng." }, { "type": "p", "text": "Vai trò của ông trong tình huống này nên là một người hỗ trợ từ xa nhưng hiệu quả. Ông không cần trực tiếp can thiệp vào cách nuôi dạy của con trai, nhưng có thể tạo cơ hội để cả gia đình thảo luận về vấn đề này trong một bầu không khí cởi mở. Ví dụ, ông có thể chọn một thời điểm thư giãn (như sau bữa cơm) để chia sẻ quan sát của mình một cách khéo léo: "Bố thấy Mai dần lớn và có nhiều cảm xúc mạnh mẽ, liệu chúng ta có thể cùng nhau tìm cách giúp cháu học cách thể hiện chúng tốt hơn không?" Hãy đặt câu hỏi thay vì đưa ra lời khuyên trực tiếp, để con trai và con dâu cảm thấy họ đang chủ động tìm giải pháp, chứ không bị chỉ trích. Ông cũng có thể gợi ý đọc một số sách hoặc bài viết về nuôi dạy trẻ 5 tuổi (như "The Whole-Brain Child" của Daniel J. Siegel), như một cách gián tiếp cung cấp kiến thức mà không làm họ cảm thấy bị đánh giá." }, { "type": "p", "text": "Một khía cạnh khác ông có thể khuyến khích là xây dựng thói quen cảm xúc tích cực trong gia đình. Ví dụ, vào buổi tối, mọi người có thể chia sẻ về cảm xúc của mình trong ngày (kể cả ông và bà). Điều này không chỉ giúp cháu Mai học cách diễn đạt cảm xúc mà còn tạo sự gắn kết. Ông cũng có thể dành thời gian riêng với cháu để làm những hoạt động yên tĩnh như đọc sách, vẽ, hoặc chơi trò chơi bàn cờ, nơi cháu có thể học cách kiên nhẫn và tự kiểm soát. Sự hiện diện điềm tĩnh của ông chính là một mô hình tuyệt vời cho cháu về cách quản lý cảm xúc." }, { "type": "p", "text": "Nếu tình trạng không cải thiện, hoặc nếu ông nhận thấy con trai và con dâu bắt đầu căng thẳng quá mức, ông có thể gợi ý họ tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý trẻ em. Tuy nhiên, hãy nhấn mạnh rằng đây là để học thêm kỹ năng chứ không phải vì họ đã làm sai. Ông có thể nói: "Bố biết các con đang cố gắng rất nhiều, nhưng đôi khi chúng ta cần thêm công cụ để hỗ trợ Mai. Có lẽ một buổi tư vấn có thể giúp chúng ta hiểu cháu hơn." Cách ông đưa ra đề nghị sẽ quyết định liệu con trai ông có cảm thấy được hỗ trợ hay bị phán xét." }, { "type": "p", "text": "Cuối cùng, ông đừng quên chăm sóc bản thân mình. Việc quan sát và lo lắng cho cháu cũng có thể khiến ông cảm thấy mệt mỏi. Hãy dành thời gian để suy ngẫm về những gì ông đã học được từ kinh nghiệm nuôi dạy con cái của mình, nhưng cũng chấp nhận rằng thế hệ sau sẽ có cách riêng của họ. Ông không thể kiểm soát mọi thứ, nhưng ông có thể là nguồn động viên và sự ổn định cho cả gia đình. Chỉ riêng việc ông đặt câu hỏi này đã cho thấy ông là một người cha và ông nội rất tận tâm." } ] }