Mwanasaikolojia Mwangaza

Karibu Amani. Asante kwa kushiriki hali yako na kwa kuamini mfumo huu wa ushauri. Ninaelewa kuwa umekuwa ukihisi uchovu usiopungua na mkazo unaozidi kwa miezi kadhaa sasa, na hali hii inakusumbua sana maisha yako ya kila siku. Hebu tuchunguze pamoja hali yako kwa undani.

Kwanza, ni muhimu kutambua kwamba unaelezea dalili mbili kuu: Uchovu wa kudumu ambao haupungui na mkazo unaoongezeka hasa unapokaribia mwisho wa wiki. Mchanganyiko huu wa dalili unaweza kuwa na chanzo kimoja au zaidi. Uchovu wa kudumu ambao haupungui hata baada ya kupumzika vya kutosha si dalili ya kawaida ya uchovu wa kawaida wa kimwili. Mara nyingi, uchovu kama huo unaweza kuwa kiashiria cha hali ya kisaikolojia, kama vile unyogovu (depression) au msongo wa mawazo (anxiety disorder). Hata hivyo, ni muhimu pia kukumbuka kuwa hali fulani za kimwili, kama vile upungufu wa vitamini (hasa chuma au vitamini B12), matatizo ya tezi ya thyroid, au usingizi usio na ubora, pia zinaweza kusababisha uchovu wa kudumu.

Pili, unaelezea mwitikio maalum wa mwili na mawazo: moyo unapiga kwa kasi na kupumua kufupika unapofikiria kazi ya Jumatatu. Hii inaweza kuonyesha dalili za msongo wa mawazo unaohusiana na kazi au hali maalum ya wasiwasi. Ukweli kwamba mazoezi ya kupumua na kutembea hayakusaidia kupunguza hisia hizi kikamilifu unaweza kuashiria kuwa kiwango cha msongo wa mawazo au wasiwasi kinaweza kuwa kikubwa zaidi kuliko inavyoweza kudhibitiwa kwa njia rahisi za kujisaidia.

Tatu, athari za hali hii kwenye maisha yako ya kila siku ni wazi na za kina. Kukosa uwezo wa kufanya maamuzi rahisi na kuepuka kukutana na marafiki ni dalili muhimu za kisaikolojia. Hizi zinaweza kuwa dalili za kuchoka kisaikolojia (psychological exhaustion) au hali inayojulikana kama 'burnout', ambayo inaweza kuwa mchanganyiko wa uchovu wa kimwili na wa kiakili kutokana na mkazo wa muda mrefu.

Kwa kuzingatia umri wako wa miaka 43 na sifa zako za kuwa mwenye huruma na mwenye msimamo imara, mara nyingi watu wenye sifa kama hizi huwa na uwezekano wa kujizidiishe na kukataa dalili hadi zinapokuwa nzito. Huenda umekuwa ukikabiliana na mzigo mkubwa kwa muda mrefu, na mwili na akili zimeamua kukupa ishara za maalum kwamba inahitaji umakini.

Kwa hivyo, kujibu swali lako la msingi: Ndio, hii inaweza kuwa mchanganyiko wa uchovu wa kina na mkazo unaoendelea. Hata hivyo, mchanganyiko huu wa dalili unaonyesha wazi kuwa kuna uwezekano mkubwa wa kuwepo kwa tatizo la kisaikolojia linalohitaji utambuzi na usaidizi maalum. Hali hizi kama unyogovu, msongo wa mawazo, au burnout zinaweza kusababisha uchovu wa kudumu na mwitikio mkali wa mwili kwa vichocheo vya mkazo.

Kwa kuwa wewe si daktari wa akili, na mimi pia sio, hatua inayofuata na muhimu zaidi ni kumtafuta mtaalamu wa afya ya akili aliyehitimu, kama vile mwanasaikolojia mhitimu au mkuzaji wa afya ya akili (licensed therapist). Wao wana ujuzi wa kukutathmini kwa kina, kutofautisha kati ya uchovu wa kawaida wa kimwili na hali za kisaikolojia, na kukupa mpango wa usaidizi unaokufaa. Usisite kufanya hivyo, kwani umeshajitahidi kujisaidia na hali haijapungua.

Mwisho, napenda kukukumbusha kuwa kutafuta usaidizi ni ishara ya nguvu, sio udhaifu. Hali yako inaweza kubadilika kwa msaada sahihi. Una haki ya kuhisi nguvu na amani tena.