Mwanasaikolojia Mwangaza

Amani, pole kwa uchovu na wasiwasi unaopitia. Uchovu unaoendelea pamoja na mawazo ya afya yanayokusumbua usiku unaweza kuathiri kazi na maisha ya kila siku. Hata hivyo, kutokana na maelezo haya pekee haiwezekani kujua kwa uhakika kama chanzo ni mkazo, usingizi, hali ya kihisia, sababu ya kiafya, au mchanganyiko wa mambo. Uchovu unaodumu na haupungui kwa kupumzika unastahili kuchunguzwa, si kudhaniwa moja kwa moja kuwa wa kisaikolojia.

Uchovu wa kawaida mara nyingi huhusiana na juhudi nyingi, usingizi usiotosha au ratiba iliyobana, na hupungua baada ya kupumzika kwa kutosha na kurekebisha shughuli. Mkazo wa kazi unaweza kuleta uchovu wa akili, kuwashwa, kupungua kwa umakini, mvutano wa mwili, au kuhisi kuwa kazi inaendelea hata baada ya kufunga kompyuta. Kwa kazi ya mbali, mipaka kati ya kazi na mapumziko inaweza kufifia, na kukaa muda mrefu, mapumziko machache na upweke vinaweza kuongeza mzigo. Hata hivyo, uchovu ambao ni mkubwa, unaendelea kwa muda, unazidi kuwa mbaya, au unaathiri sana utendaji haupaswi kuwekewa maelezo ya kazi pekee.

Wasiwasi wa afya unaweza kuonekana kama kutafakari mara kwa mara kuhusu uwezekano wa kuwa na ugonjwa, kutafuta uhakikisho mara kwa mara, kukagua mwili au taarifa za afya, na kupata nafuu ya muda mfupi tu kabla hofu haijarudi. Hali hii inaweza kuchochewa na mkazo na kukosa usingizi, lakini si ushahidi peke yake wa tatizo maalum. Kadhalika, kujisikia kama una mkazo kichwani kunaweza kuhusiana na mvutano au wasiwasi, lakini maelezo hayo hayawezi kutambua chanzo. Usijaribu kujitambua kwa kutegemea dalili moja au kujilinganisha na maelezo ya mtandaoni.

Kwa kuwa uchovu wako haupungui baada ya kupumzika, hatua inayofaa ni kupanga miadi na mtaalamu wa afya ya msingi kwa tathmini. Mweleze muda ambao uchovu umeendelea, namna unavyoathiri kazi na shughuli zako, hali ya usingizi, mabadiliko ya hisia, dawa au vitu unavyotumia, na dalili nyingine zozote ulizoziona. Mtaalamu anaweza kuamua kama tathmini zaidi inahitajika. Hili si kusema kwamba lazima una ugonjwa fulani, bali ni njia ya kutokukosa sababu zinazoweza kushughulikiwa. Ikiwa hali inazidi au inaathiri sana uwezo wako wa kujitunza na kufanya shughuli za kawaida, tafuta huduma mapema badala ya kusubiri.

Wakati huo huo, jaribu kuweka mpango rahisi unaoweza kuendeleza badala ya kulazimisha uzalishaji wa juu kila siku. Weka muda unaoanza na kuishia kazi, pumzika mara kwa mara kutoka kwenye skrini, simama au tembea kwa muda, na tenga eneo la kazi inapowezekana. Panga kazi muhimu chache kwa siku na kazi nyingine kwa uwezo ulionao. Kupunguza kazi kwa muda au kujadiliana kuhusu matarajio na msimamizi kunaweza kuwa hatua ya busara, si kushindwa. Lengo ni kulinda afya yako huku ukidumisha utendaji unaowezekana, si kufanya kazi kwa gharama ya kupuuza uchovu.

Kwa usingizi, jaribu kuwa na muda unaokaribiana wa kulala na kuamka, kupunguza kazi na matumizi ya skrini kabla ya kulala, na kuepuka kuangalia taarifa za afya kila unapohisi wasiwasi. Ikiwa mawazo yanazunguka usiku, yaandike na ujiwekee muda wa kuyafikiria mchana. Unaweza pia kujaribu kupumua polepole, ukitoa pumzi kwa muda mrefu kidogo kuliko unavyoivuta, au kuelekeza umakini kwenye vitu unavyoviona na kuvisikia sasa. Haya ni mbinu za kupunguza msisimko wa muda huo, si mbadala wa tathmini ikiwa tatizo linaendelea.

Unaweza kufuatilia kwa siku kadhaa muda wa kulala, kiwango cha uchovu, mzigo wa kazi, mapumziko na hali ya wasiwasi. Rekodi fupi inaweza kusaidia kuona mifumo na kumsaidia mtaalamu kuelewa hali yako. Jaribu kuepuka kujipima au kutafuta uhakikisho mara kwa mara, kwa sababu nafuu yake inaweza kuwa ya muda mfupi na kuendeleza mzunguko wa wasiwasi. Ikiwa wasiwasi unaendelea kukuzuia kulala au kufanya mambo muhimu, kuzungumza na mwanasaikolojia au mshauri mwenye sifa kunaweza kusaidia kujifunza namna ya kushughulikia mawazo na kuweka mipaka ya kazi.

Tafuta msaada wa dharura ikiwa utapata dalili kali au za ghafla kama maumivu ya kifua, kupumua kwa shida, kuzimia, kuchanganyikiwa, au udhaifu mkubwa. Ikiwa utakuwa na mawazo ya kujidhuru au kuhisi huwezi kujilinda, wasiliana mara moja na huduma za dharura za eneo lako au mtu unayemwamini ili akusaidie kufika kwenye huduma. Hatua inayofaa sasa ni kuchukua uchovu unaoendelea kwa uzito, kupanga tathmini ya afya, na kufanya marekebisho madogo ya kazi na mapumziko bila kujilaumu.