Mwanasaikolojia Mwangaza

Jabari, asante kwa ujasiri wako wa kuuliza swali hili la kina. Hisia ya kuwa mgeni hata ukiwa na marafiki ni jambo linalowakumba watu wengi, na ni muhimu kujua kwamba hisi hiyo si dalili ya kasoro yako, bali ni mwaliko wa kuchunguza uhusiano wako na wewe mwenyewe na na wengine. Katika umri wako wa miaka 22, ubongo wako bado unakomaa, na unaweza kuwa unapitia awamu ya kujitambua ambapo unalinganisha maisha yako ya ndani na yale ya nje. Unaposema unajisikia raha ukiwa peke yako, hiyo ni ishara ya kwamba una uwezo wa kujitegemea, lakini pia unaweza kuashiria kwamba unahitaji kujenga daraja kati ya ulimwengu wako wa ndani na mwingiliano wa kijamii.

Kuna sababu nyingi zinazoweza kuchangia hisia hii. Inaweza kuwa ni mtindo wa kiambatisho uliojengwa utotoni, kama vile ule wa kuepuka au wa wasiwasi, unaokufanya uwe mwangalifu kwa watu lakini usijihisi salama kuwa karibu nao. Pia inaweza kuwa ni dhihaka ya kijamii (social anxiety) ambayo haimaanishi kuwa umejiondoa, bali kwamba akili yako inakuona kuwa unaangaliwa au kuhukumiwa, na hivyo kukufanya ujionee kama mgeni. Vilevile, inaweza kuwa ni tabia ya kuwaza kupita kiasi (rumination) – unapoendelea kuchambua hali zako za kijamii baada ya kuzipitia, unajenga ukuta kati yako na wengine.

Ni muhimu kutofautisha kati ya upweke wa kawaida na dalili za tatizo kubwa zaidi. Kama hisia hii inakufanya uepuke mikutano, inakudhoofisha kwa kiasi kikubwa, au inaambatana na mawazo ya kujidhuru, basi ni vyema kutafuta msaada wa kitaalamu – lakini kumbuka, wewe si mgonjwa wa akili, wewe ni mtu anayetafuta uelewa. Hata hivyo, kama hisia hii inakuja na kwenda, na unaweza kufanya kazi zako za kila siku, basi hii ni sehemu ya safari yako ya kukua. Unaweza kujifunza kujisikia kuwa sehemu ya jamii, si kwa kubadilisha utu wako, bali kwa kubadilisha namna unavyojihesabia.

Anza na hatua ndogo. Badala ya kukilisha lengo la kuhisi kuwa wa ndani, weka lengo la kuwapo kwa uwazi. Kwa mfano, katika mkusanyiko, jaribu kumwuliza mtu mmoja swali kuhusu maisha yake – hii inahamisha mwelekeo kutoka kwa hisia zako hadi kwa wengine. Pia, fanya mazoezi ya kujikubali: kila siku, jiandikie kitu kimoja unachokithamini kukuhusu, kwa kuwa hisia ya kuwa mgeni mara nyingi hutokana na kujikosoa. Soma kuhusu uwezo wa kujihurumia (self-compassion) – unavyojitendea wewe mwenyewe kwa fadhili, ndivyo utakavyojisikia salama na wengine.

Pia, zingatia kwa nini unajisikia raha ukiwa peke yako – ni nini unachofurahia? Hicho kinaweza kuwa kipawa chako, kama vile kufikiri kwa undani au ubunifu. Usikikatae, bali kitumie kama daraja. Labda unaweza kushiriki mawazo yako na marafiki wanaothamini mazungumzo ya kina, badala ya kuwa kwenye mikutano mikubwa inayokulemea. Hisi ya ugeni mara nyingine ni ishara kwamba unahitaji uhusiano wenye maana, si wingi wa watu.

Jaribu pia kuchunguza imani zako kuhusu urafiki. Je, unawaona marafiki kama watu ambao wanapaswa kukuelewa kabla hujafunguka? Kama ndivyo, jaribu kufanya hatua ya hatari ya kufichua jambo dogo kumhusu wewe – kama vile hobby au wasiwasi wako – na uone jinsi wanavyoitikia. Hii inakujenga ujasiri wa kujionyesha. Na usisahau kwamba mabadiliko hayauchukui muda; ni mchakato wa hatua kwa hatua. Kama hisia hii ikiendelea kukusumbua, msaada wa mwanasaikolojia anaweza kukusaidia kuchunguza mizizi ya hisia hii, kwa kuwa hiyo ni sehemu ya kawaida ya kujitunza – si dalili ya udhaifu.

Hatimaye, Jabari, wewe si mgeni jinsi unavyojisikia; wewe ni mtu anayejitambua kwa kina, na hiyo ni nguvu, si dosari. Upweke wako katika umati unaweza kuwa mlango wa kujielewa zaidi na wa kujenga uhusiano halisi. Chukua muda wako, jihurumie, na hatua kwa hatua, utagundua kwamba wewe ni sehemu ya jamii kwa namna yako ya kipekee.