Mwanasaikolojia Mwangaza

Neema, asante kwa ujasiri wako wa kushiriki hili. Unachokipitia ni kawaida kwa watu wengi wanaofanya kazi ya mbali, hasa katika umri wako. Uchovu wa kudumu unaoambatana na hofu kubwa ya ugonjwa unaweza kuwa ishara ya mwingiliano kati ya mkazo wa kisaikolojia na hali halisi ya kimwili. Ni muhimu kuelewa kwamba wasiwasi wako wenyewe unaweza kuongeza uchovu, na mwili wako unaweza kuathirika na mkazo wa muda mrefu, hata kama hakuna ugonjwa mbaya. Hata hivyo, si vizuri kukataa uwezekano wa tatizo la kimwili. Unapokuwa na dalili kama uchovu usioelezeka, ni hekima kushauriana na daktari wa familia au mtaalamu wa afya, si kwa ajili ya kuthibitisha hofu yako, bali kuondoa shaka na kupata picha kamili ya afya yako. Hofu ya kwenda kwa daktari ni ya kawaida, lakini kukwepa kunaweza kuongeza wasiwasi wako. Fikiria kwamba daktari anaweza kukusikiliza, kufanya uchunguzi wa msingi, na kukupa ushauri wa vitendo. Pia, unaweza kumwomba mtu wa karibu akuandamane ili upate msaada wa kihisia.

Ili kujitofautisha kati ya uchovu wa mkazo na wa ugonjwa, zingatia mifumo yako: Je, uchovu unakuja baada ya saa ndefu za kazi, au unasalia hata ukiwa umepumzika vizuri? Je, unasikia nguvu zaidi asubuhi au jioni? Uchovu unaotokana na mkazo mara nyingi huhusishwa na mawazo yanayoendelea, usingizi usioridhisha, na hisia ya kulemewa na kazi, ilhali uchovu wa kimatibabu unaweza kuambatana na dalili nyingine kama kupungua uzito, maumivu, au mabadiliko ya hamu ya kula. Kwa kuwa hujataja dalili hizo, ni vyema kuchukulia kwamba mkazo ndio chanzo kikuu, lakini usijitegemee tu. Jaribu kuweka rekodi ya usingizi wako, nguvu zako, na mawazo yako kwa wiki moja. Hii itakusaidia wewe na daktari kuelewa vizuri.

Kuhusu hasira na familia yako, hii ni dalili ya upungufu wa rasilimali za kihisia. Unapokuwa umechoka na una wasiwasi, uwezo wako wa kuvumilia na kujidhibiti hupungua. Ni muhimu kutambua kwamba hasira yako si kwamba huwapenda familia yako, bali ni ishara kwamba unahitaji mipaka na mazingatio zaidi. Anza kwa kuweka mipaka wazi kati ya kazi na maisha: weka saa maalum za kazi na usijibu barua pepe baada ya saa hizo. Tengeneza utaratibu wa kupumzika baada ya kazi, kama kutembea, kuoga, au kusikiliza muziki, kabla ya kujiunga na familia. Panga muda wa ubora na familia, hata kama ni dakika 15 za mazungumzo ya moyo kwa moyo, bila kuingiliwa na simu. Pia, zoea kusema 'hapana' kwa kazi za ziada au kazi zisizo muhimu, na ujifunze kukabidhi baadhi ya majukumu ikiwezekana.

Kwa kuzingatia umri wako, ni muhimu kukumbuka kwamba hofu ya ugonjwa mbaya mara nyingi huongezeka tunapokuwa chini ya mkazo, kwa sababu mwili wetu unatuma ishara za tahadhari. Hii inaitwa 'hypochondria' au 'wasiwasi wa afya' katika saikolojia. Huenda unakabiliana na wasiwasi wa afya unaosababishwa na mkazo wa kazi ya mbali, ambapo uhisi kila dalili ndogo kuwa hatari. Badala ya kujaribu kujitambua mwenyewe, tumia nishati yako katika mambo unayoweza kudhibiti: kupunguza muda wa kazi, kufanya mazoezi ya kupumua, kupanga chakula chenye lishe bora, na hasa kuweka ratiba ya kulala yenye utaratibu. Unaweza pia kuzingatia kuzungumza na mwanasaikolojia (kama mimi) ili kukusaidia kusimamia wasiwasi na hasira yako. Hii si dalili ya udhaifu, bali ni hatua ya ujasiri.

Hatimaye, ni muhimu kuweka nia ya kufanya uchunguzi wa kimatibabu, kama hatua ya kujitunza, si kama chanzo cha hofu. Kuelewa hali yako ya afya ni njia ya kujipa nguvu, si ya kujidhoofisha. Wakati huo huo, endelea kufanya mazoezi ya kujitunza kihisia: jaribu kuandika mawazo yako kila siku, tumia mbinu ya 'kusimamisha mawazo' unapogundua wasiwasi unaongezeka, na weka malengo madogo ya kila siku. Usijilaumu kwa kuhisi hivi; ni mwitikio wa kawaida kwa mazingira ya kazi yasiyokuwa na uwiano. Kwa kushughulikia kwa hatua ndogo, utaanza kupata nafuu. Jisikie huru kurudi hapa kuzungumza zaidi, au tafuta msaada wa kitaalamu karibu nawe. Unastahili kupata amani na usawa.