Psycholoog Helder

Beste Marlies, jouw vraag raakt aan een complexe en veelvoorkomende dynamiek waar de uiterlijke manifestatie van een lichaamsfixatie en een financiële blokkade beide wortelen in een diep, kernachtig gevoel van ontoereikendheid. Het is een scherpe observatie dat deze thema's ogenschijnlijk gescheiden zijn, maar in de kern dezelfde bron hebben. De therapie kan zich richten op het integreren van deze thema's door ze niet als aparte problemen te benaderen, maar als verschillende uitingsvormen van een onderliggend zelfwaardeconflict.

Een eerste, cruciale stap is het samen met de cliënt in kaart brengen van de ontwikkelingsgeschiedenis van dit gevoel van niet goed genoeg zijn. De fixatie op het uiterlijk en de moeite met geld zijn vaak symptomen van een dieperliggend zelfbeeld dat in de jeugd is gevormd. Onderzoek welke vroege boodschappen, ervaringen of dynamieken in het gezin van herkomst hebben bijgedragen aan de overtuiging dat haar waarde afhankelijk is van perfectie of dat ze moet 'verdienen' om liefde en erkenning te krijgen. Het verband tussen de promotie (meer succes, meer geld) en de verergering van de klachten is hierbij een waardevolle aanwijzing; mogelijk activeerde dit oude angsten om niet te voldoen aan hogere verwachtingen.

Vervolgens kan de therapie werken aan het verbinden van de emotionele lading van beide thema's. Zowel het uiterlijk als geld functioneren hier als projectieschermen voor interne kritiek en angst. De uren voor de spiegel en de terughoudendheid in uitgaven voor plezier zijn beide gedragingen die voortkomen uit een strak intern regime van zelfbeoordeling en zelfberoving. Een oefening zou kunnen zijn om de cliënt te laten beschrijven welke emoties en gedachten precies opkomen wanneer ze naar haar 'oneffenheden' kijkt, en welke wanneer ze overweldigd raakt door een financiële beslissing. Grote kans dat dezelfde kernwoorden als 'niet waardig', 'niet goed genoeg' of 'ik verdien dit niet' naar voren komen.

Een praktische, ervaringsgerichte benadering sluit goed aan bij jouw praktische insteek. Het doorbreken van de gedragsmatige patronen is essentieel om het gevoel van ontoereikendheid te ondermijnen. Dit kan door geleidelijke exposure in sociale situaties die ze vermijdt, gecombineerd met het bewust uitstellen of verminderen van het spiegelchecken. Parallel hieraan kan gewerkt worden aan het herdefiniëren van de relatie met geld, niet als iets dat verdiend moet worden door perfectie, maar als een middel voor veiligheid, zorg en levensvreugde. Een concrete, kleine opdracht zoals een bescheiden bedrag uitgeven aan iets puur voor het plezier, zonder praktische rechtvaardiging, kan een krachtige ervaring zijn die de koppeling tussen waarde en prestaties doorbreekt.

Tenslotte is het van belang om samen de onderliggende angst te exploreren die schuilgaat achter de gedachte 'als ik er perfect uitzie, voel ik me van binnen goed'. Echte zelfacceptatie begint bij het erkennen en verdragen van de innerlijke criticus, niet bij het tot zwijgen brengen ervan door uiterlijke perfectie. Compassiegerichte oefeningen kunnen helpen om een vriendelijker, innerlijk standpunt te ontwikkelen ten opzichte van zowel het lichaam als de financiële keuzes. Het doel is niet om de neus of de bankrekening te veranderen, maar om de relatie met het zelf te transformeren van een strenge beoordelaar naar een medelevende getuige. Op deze manier kunnen de twee thema's geïntegreerd worden tot één coherent therapiedoel: het cultiveren van een onvoorwaardelijker gevoel van eigenwaarde, los van prestaties, uiterlijk of financieel bezit.