Psycholoog Helder

Beste Marlies, jouw vraag raakt een belangrijk en voor veel vrouwen herkenbaar thema. Het is begrijpelijk dat deze plotselinge pijnscheuten je verontrusten en dat de angst voor de pijn een eigen rol begint te spelen in je seksleven. Laten we eerst de fysieke kant goed in kaart brengen, omdat een grondig medisch onderzoek de basis vormt voor geruststelling en een passend plan.

Je huisarts noemde vaginale droogte, een veelvoorkomend overgangsverschijnsel door dalende oestrogeenspiegels. Speciale glijmiddelen kunnen helpen bij oppervlakkige droogte, maar lossen diepere weefselveranderingen of spierspanning niet op. De sensatie van iets dat 'kraakt' of 'scheurt' diep in het bekken kan wijzen op andere fysieke oorzaken. Denk aan veranderingen in de bekkenbodemspieren, zoals hypertonie (te gespannen spieren) of juist verzwakking, endometriose, verklevingen, of veranderingen in de positie of steunweefsels van de baarmoeder. Een doorverwijzing naar een gynaecoloog, bij voorkeur met expertise in de overgang of bekkenproblematiek, is een zeer verstandige volgende stap. Zij kunnen een uitgebreider onderzoek doen, bijvoorbeeld met een inwendige echo, om de structuren in je bekken goed in beeld te brengen.

Nu de psychologische component, die onlosmakelijk verbonden is met de fysieke ervaring. Angst voor pijn is een krachtige psychologische factor die direct fysieke spanning kan oproepen, wat de pijn kan verergeren of zelfs veroorzaken. Je beschrijft zelf al dat de angst een rol begint te spelen. Dit kan een vicieuze cirkel creëren: de herinnering aan eerdere pijn leidt tot anticipatieangst, die op zijn beurt zorgt voor onbewuste aanspanning van de bekkenbodemspieren (een beschermingsreflex), wat de kans op pijn tijdens penetratie opnieuw vergroot. Dit is een klassiek voorbeeld van hoe lichaam en geest samenwerken. Het is dus zeer waarschijnlijk dat er naast een mogelijke fysieke oorzaak ook een psychologische component is bijgekomen.

Hoe kan je dit nu het beste onderzoeken en weer met vertrouwen en plezier seks hebben? Een integrale aanpak is het meest effectief. Allereerst is medische uitsluiting of bevestiging van een duidelijke fysieke oorzaak essentieel voor je gemoedsrust. Parallel hieraan kan je werken aan het doorbreken van de angst-pijn-cyclus. Communicatie met je partner is hierin van onschatbare waarde; bespreek je angst en onderzoek samen niet-penetratieve vormen van intimiteit en genot. Dit kan de druk wegnemen en het plezier terugbrengen in het samenzijn. Ademhalingsoefeningen en bewuste ontspanningstechnieken, eventueel onder begeleiding van een bekkenfysiotherapeut, kunnen je helpen om controle te krijgen over de bekkenbodemspieren en deze bewust te leren ontspannen. Een psycholoog gespecialiseerd in seksuologie of gezondheidspsychologie kan je ondersteunen bij het verwerken van de angst, het veranderen van gedachtepatronen rondom seks en het stap voor stap opbouwen van positieve ervaringen.

Jouw relativeringsvermogen en humor zijn krachtige hulpbronnen in dit proces. Wees mild voor jezelf en zie dit als een uitdaging waar je, met de juiste hulp, goed mee om kan leren gaan. Het doel is niet alleen de pijn te verminderen, maar vooral de verbinding, intimiteit en het plezier met je partner te behouden en te herontdekken op een manier die bij jouw lichaam in deze levensfase past.