Psycholoog Helder

Beste Luna, jouw vraag raakt aan een ervaring die veel mensen op enig moment in hun leven tegenkomen, en het is opmerkelijk hoe scherp je deze toestand van emotionele verdoving en verlies van drive kunt omschrijven. Het feit dat je dit herkent en er woorden aan geeft, is een eerste, belangrijke stap. Als online psycholoog ben je waarschijnlijk bekend met het terrein, wat het voor jou mogelijk extra frustrerend maakt om dit zelf te ervaren. Laten we dit rustig en stapsgewijs verkennen.

Een eerste overweging is om de aard van deze toestand te begrijpen. Wat je beschrijft – een allesoverheersende onverschilligheid, het verlies van plezier in activiteiten die je voorheen waardeerde, en het functioneren op de automatische piloot – kan wijzen op een vorm van anhedonie, ofwel het onvermogen om vreugde te ervaren. Dit is een kernkenmerk van een depressieve episode, maar het kan ook voorkomen bij langdurige stress, burn-out, of als reactie op ingrijpende levensgebeurtenissen. Het is essentieel om deze ervaring serieus te nemen en niet af te doen als een tijdelijk dipje, juist omdat het al bijna een jaar aanhoudt. Hoewel ik, als psycholoog, geen medische diagnoses stel, is het wel belangrijk om te overwegen of een bezoek aan je huisarts een goed startpunt zou kunnen zijn om lichamelijke oorzaken (zoals bijvoorbeeld schildklierproblemen of vitaminegebrek) uit te sluiten en om een eerste professioneel advies te krijgen.

Waar kun je zelf, binnen je eigen grenzen, beginnen? De grootste uitdaging is vaak de eerste beweging, juist omdat de motivatie ontbreekt. Probeer niet te focussen op het hervinden van de grote passie of drive, maar op het uitvoeren van heel kleine, concrete handelingen. In plaats van te proberen weer te gaan schilderen, kun je bijvoorbeeld alleen je materialen klaarleggen. In plaats van een lange wandeling, kun je vijf minuten buiten staan. Het doel is niet het resultaat, maar het doorbreken van de mechanische inertie en het ervaren van een klein gevoel van keuzevrijheid en uitvoering. Dit wordt ook wel gedragsactivatie genoemd.

Verder kan het helpen om je analytische kant in te zetten, niet om het probleem eindeloos te analyseren, maar om als een milde observator naar je eigen patronen te kijken. Wanneer voelt de leegte het meest overweldigend? Zijn er momenten, hoe kort ook, waarop er een flinter van iets anders is – zoals mildheid, nieuwsgierigheid of zelfs verveling? Door zonder oordeel te observeren, creëer je een kleine afstand tot de verdoving, wat ruimte kan scheppen. Je zorgzame aard kan je hierbij in de weg zitten, omdat die mogelijk vooral naar anderen is gericht. Kun je een beetje van die zorgzaamheid naar jezelf toekeren, niet in de vorm van grote verwachtingen, maar als een vriendelijke erkenning dat dit een moeilijke tijd is?

Ook de context van je werk is de moeite van het onderzoeken waard. Werk je veel alleen? Is er sprake van een hoge mate van mentale inspanning zonder veel sociale of fysieke tegenwicht? De combinatie van grafisch werk (vaak schermgebonden) en het gevoel van betekenisloosheid kan bijdragen aan een gevoel van vervreemding. Het zoeken naar kleine verbindingen, zowel met anderen als met je fysieke omgeving, kan een tegenwicht bieden aan de innerlijke leegte. Dit hoeft geen diepgaand gesprek te zijn; zelfs een kort, betekenisvol contact bij de koffieautomaat of een bewuste waarneming tijdens een korte wandeling (de geur van de aarde, de structuur van boomschors) kan een ankerpunt zijn.

Tot slot, en dit is cruciaal: overweeg professionele ondersteuning. Jij bent psycholoog voor anderen, maar dat maakt je niet immuun, en het vraagt vaak moed om zelf hulp te zoeken. Een collega-psycholoog of een therapeut kan je begeleiden bij het doorbreken van deze patronen in een veilige, vertrouwde setting. Zij kunnen met je kijken naar onderliggende thema's, zoals perfectionisme, angst, of verlies, die vaak onder een langdurige emotionele verdoving liggen. Het inschakelen van hulp is geen teken van falen, maar een professionele en persoonlijke keuze om je eigen welzijn te prioriteren.

Begin klein, Luna. Met één ding. Het kan de eerste kleur zijn in het grijze palet. De weg terug naar gevoel en drive is zelden een rechte lijn, maar een reeks kleine, soms aarzelende stappen. Jouw vermogen om dit te beschrijven toont al dat de vonk van bewustzijn nog aanwezig is. Die is je startpunt.