Psycholoog Helder

Beste Marcel, je vraag raakt een essentieel thema in de levensfase na een intensieve carrière, waar velen mee worstelen. Het is moedig dat je deze gevoelens van leegte en zinloosheid onderkent, in plaats van ze volledig weg te duwen. Je vermoeden dat het jezelf voorhouden van dankbaarheid soms een vorm van ontkenning kan zijn, is een scherp en belangrijk inzicht. Positieve psychologie biedt hier geen snelle oplossing, maar wel een kader om op een authentieke manier, mét al je gevoelens, naar nieuwe betekenis te zoeken.

Een eerste, fundamentele stap is het creëren van ruimte om je echte gevoelens van verlies, onzekerheid en misschien rouw om het afsluiten van je actieve carrière volledig te erkennen en te doorvoelen. Authentieke betekenis vind je niet door negatieve gevoelens te omzeilen, maar door ze te integreren in je levensverhaal. Dit betekent dat je periodes van reflectie inplant, bijvoorbeeld door te schrijven of in gesprek te gaan met een goede vriend, waarin je niet oordeelt over deze gevoelens maar ze simpelweg toelaat. Dit is geen teken van zwakte, maar een voorwaarde voor groei.

Vanuit de positieve psychologie kun je vervolgens onderzoeken welke activiteiten je een gevoel van 'flow' geven, dat volledig opgaan in een taak waar je vaardigheden en de uitdaging in balans zijn. Dit hoeft niet groots te zijn; jouw praktische instelling is hier een kracht. Richt je op kleine, haalbare experimenten die aansluiten bij wat je vroeger waardevol vond in het onderwijs, zoals het overdragen van kennis of het begeleiden van groei. Misschien ligt er een nieuwe vorm van kennis delen in het klein, zoals het begeleiden van één persoon of het schrijven over je ervaringen, in plaats van het beheren van een groot platform.

Een kernconcept uit de positieve psychologie is het gebruik van je 'signature strengths', je karaktersterktes. Jouw geduld en praktische instelling zijn daar mooie voorbeelden van. De vraag is niet alleen hoe je deze inzet, maar ook voor welk nieuw doel. Betekenis ontstaat vaak wanneer we onze sterktes inzetten voor iets dat groter is dan onszelf. Echter, zoals je zelf ervaart, kan vrijwilligerswerk uitgroeien tot een vermomde vlucht. Onderzoek daarom welk soort bijdrage jou nu, in deze fase, energie geeft in plaats van uitput. Misschien is een adviserende, meer bedachtzame rol passender dan een uitvoerende.

Het opbouwen van vertrouwen in nieuwe hoofdstukken is een geleidelijk proces. Dit vergt zelfcompassie: het besef dat twijfel en onzekerheid normaal zijn bij grote levensovergangen. In plaats van te streven naar een groot, nieuw levensdoel, kun je mikken op het cultiveren van dagelijkse momenten van verbinding, groei en plezier. Vertrouwen groeit door kleine successen en het herkennen van nieuwe mogelijkheden in het alledaagse. Kijk ook naar je eigen levensverhaal: welke moeilijke periodes heb je eerder doorstaan en wat heb je daaruit geleerd? Dit kan een bron van vertrouwen zijn voor de toekomst.

Tot slot, wees alert voor chronische vermoeidheid. Dit is vaak een signaal van het lichaam dat er een disbalans is tussen geven en ontvangen, tussen activiteit en rust. Echte betekenisvolle betrokkenheid vereist ook periodes van stilte en herstel. Het integreren van je gevoelens en het zoeken naar nieuwe richting is een werk dat energie kost, maar op den duur ook moet opleveren. Door bewust momenten van niets-doen en reflectie in te bouwen, geef je ruimte aan de intuïtie en de stillere stem die kan wijzen naar wat voor jou werkelijk waardevol is in dit nieuwe hoofdstuk.