Psycholoog Helder

Beste Mark, wat je beschrijft is een herkenbaar en diepgeworteld patroon dat vaak ontstaat in de vroege levensjaren, bijvoorbeeld doordat je hebt geleerd dat je liefde of waardering krijgt door jezelf weg te cijferen. Het feit dat je dit nu bewust wilt doorbreken is al een enorme eerste stap, en het is belangrijk om te erkennen dat dit proces tijd en mildheid vraagt. Je vriend heeft gelijk dat zelfverloochening een vorm is van je eigen behoeften ontkennen, maar het is essentieel om te begrijpen dat zelfzorg geen egoïsme is, maar een vorm van zelfrespect die juist ruimte creëert om duurzamer voor anderen te kunnen zorgen.

Een praktische eerste stap is om te oefenen met het stellen van kleine grenzen. Dit hoeft niet groot te zijn, bijvoorbeeld door aan een vriend te zeggen dat je even tijd voor jezelf nodig hebt, of door een activiteit te plannen die alleen voor jou is, zonder dat je dit hoeft te rechtvaardigen. Wanneer de schuldgevoelens opkomen, probeer ze dan niet te onderdrukken, maar benoem ze voor jezelf: dit is een oud patroon dat zegt dat ik er niet mag zijn, maar ik kies ervoor om nu anders te handelen. Het doorbreken van deze cyclus begint met het toestaan van het ongemak dat gepaard gaat met het kiezen voor jezelf. Je kunt ook een dagboek bijhouden waarin je elke dag één moment noteert waarop je je eigen behoefte hebt vervuld, hoe klein ook. Dit helpt je brein om nieuwe verbindingen te maken tussen zelfzorg en positieve bekrachtiging.

Daarnaast is het waardevol om te onderzoeken waar het diepere geloof vandaan komt dat jij er alleen mag zijn als je nuttig bent voor anderen. Vaak ligt hier een onbewuste overtuiging aan ten grondslag, zoals ik ben niet goed genoeg zoals ik ben of ik moet presteren om liefde te ontvangen. Je kunt met je coach of therapeut werken aan het herkennen van deze overtuigingen en ze stap voor stap vervangen door realistischer en vriendelijker gedachten. Een oefening is om jezelf af te vragen: wat zou ik tegen een goede vriend zeggen die zichzelf verwaarloost? Die compassie kun je ook naar jezelf richten. Zelfcompassie is de kern van zelfzorg en het is iets dat je kunt trainen door elke dag een moment van vriendelijkheid naar jezelf te oefenen.

Verder is het belangrijk om te kijken naar de balans in je leven. Breng in kaart hoeveel tijd en energie je besteedt aan anderen versus aan jezelf, en stel een concrete weekplanning op waarin je expliciet blokken voor zelfzorg inplant. Dit kan variëren van een wandeling tot een hobby of een rustmoment. Door het in te plannen maak je het tastbaar en minder vrijblijvend. Wees daarbij niet te streng voor jezelf als het niet meteen lukt; het is normaal dat oude patronen sterke weerstand oproepen, en elke kleine stap is een overwinning. Je kunt ook ontdekken dat zelfzorg niet altijd betekent dat je iets groots moet doen, maar dat het ook kan gaan om het stellen van een gezonde grens, zoals nee zeggen tegen een verzoek waar je eigenlijk geen energie voor hebt. Oefen met het uitspreken van je wensen, ook als dat ongemakkelijk voelt. Na verloop van tijd zal het steeds natuurlijker aanvoelen.

Tot slot wil ik benadrukken dat het doorbreken van een diepgeworteld patroon tijd kost, maar dat je al op de goede weg bent. Je hoeft dit niet alleen te doen; naast je coach kun je overwegen om een groep of een therapeut te zoeken die gespecialiseerd is in zelfbeeldproblematiek. Het belangrijkste is dat je jezelf toestaat om te leren dat je eigen behoeften er net zo toe doen als die van anderen. Sta jezelf toe om te groeien met vallen en opstaan, en wees trots op elke keer dat je voor jezelf kiest. Uiteindelijk zul je merken dat je niet alleen beter voor jezelf zorgt, maar dat je ook met meer vreugde en authenticiteit in je relaties staat, omdat je niet meer vanuit een tekort geeft, maar vanuit een overvloed.