Psycholoog Helder

Beste Lisanne, jouw situatie is herkenbaar voor veel leidinggevenden die het beste willen voor hun team, maar zich daarin verliezen. Vanuit de transactionele analyse (TA) is het waardevol om te begrijpen dat jouw rol als ‘redder’ voortkomt uit een patroon waarin je vanuit een beschermde, verzorgende positie handelt, vaak voortkomend uit een behoefte aan controle en angst om te falen. Het doorbreken van deze cyclus begint met het herkennen van je eigen internalisaties en het bewust worden welke 'ego-toestand' je in neemt wanneer je overcompenseert. Dit kan een combinatie zijn van de Ouder-ego-toestand waarin je kritisch en zorgend optreedt en het Kind-deel waarin angst en schuldgevoelens spelen.

Een eerste stap is het observeren van je gedrag zonder oordeel, bijvoorbeeld door dagelijks kort te reflecteren welke beslissingen je zelf neemt en welke je kan overlaten aan je team. Vraag je af of je daadwerkelijk overneemt uit vertrouwen in je eigen kunnen en dat van het team, of uit een angstige behoefte aan controle. Dit verschil is essentieel. Vanuit TA kun je nadenken over de verschillende transacties die je voert met je teamleden en zoeken naar een meer volwassene-volwassene dynamiek, waarbij wederzijds vertrouwen en autonomie centraal staan.

Daarnaast is het belangrijk om jezelf expliciet toestemming te geven om niet alles zelf te hoeven doen. Door grenzen helder aan te geven en je eigen draagkracht serieus te nemen voorkom je dat je jezelf uitput. Dit kan betekenen dat je soms taken teruggeeft aan teamleden, ondanks dat zij niet alles perfect doen. Het leren vertrouwen op groeimogelijkheden van anderen hoort bij leiderschap en versterkt juist het teamgevoel en de zelfstandigheid.

Praktisch zou je met jezelf een contract kunnen afsluiten waarin je afspreekt om bij bepaalde signalen van overnemen (zoals schuldgevoel, werkavonden, het gevoel van falen) bewust een pauze in te bouwen. Dit moment van bewustwording geeft ruimte voor een meer rationele afweging in plaats van impulsief overnemen. Ook kun je gezondere ‘hulpverlenende’ boodschappen oefenen, bijvoorbeeld door in gesprekken met teamleden te benoemen wat je verwacht, naar hun expertise te vragen, en samen naar oplossingen te zoeken in plaats van direct zelf beslissingen te nemen.

Kortom, door vanuit de volwassen-ego-toestand bewust te kiezen voor samenwerking, grenzen en vertrouwen, kun je het patroon van overcompensatie doorbreken. Het is een proces van zelfbewustzijn, het oefenen van anders denken en handelen en het mild zijn voor jezelf wanneer het nog niet meteen lukt. Hierdoor kan je jezelf als leidinggevende hervinden zonder de rol van redder te vervullen, wat je relaties op het werk en thuis zal versterken en je energie beter zal beschermen.