Psycholoog Helder

Helena, wat je beschrijft is zeer herkenbaar voor veel hoogfunctionerende professionals en het is begrijpelijk dat je je zorgen maakt, zeker omdat de klachten zo specifiek en lichamelijk zijn. Allereerst is het belangrijk om te benadrukken dat je huisarts gelijk heeft: psychosomatische klachten zijn geen verzinsel, maar echte lichamelijke sensaties die worden veroorzaakt of versterkt door psychische spanning. Het feit dat de KNO-arts en longarts geen organische oorzaak hebben gevonden, betekent niet dat de klachten niet echt zijn, maar wel dat de bron waarschijnlijk in je zenuwstelsel en spierspanning ligt. Wat je beschrijft, klinkt sterk als een vorm van hyperventilatie of een verhoogde ademhalingsdrive, gecombineerd met spierspanning in de keel en het strottenhoofd. Tijdens stress of anticipatie op een belangrijke presentatie activeert je sympathische zenuwstelsel, wat leidt tot een snellere, oppervlakkigere ademhaling. Dit kan een droge mond, keelpijn, slikdrang en heesheid veroorzaken, evenals tintelingen in lippen en een licht gevoel in het hoofd. De constante drang om te slikken is vaak een onbewuste poging om de keel te bevochtigen of te controleren, maar dit verhoogt juist de spanning in de keelspieren. Het feit dat de klachten vooral optreden wanneer je je kwetsbaar moet opstellen, wijst sterk op een verband met faalangst en perfectionisme. Perfectionisme zorgt ervoor dat je onbewust een hoge standaard hanteert voor je eigen prestaties, en de angst om te falen wordt lichamelijk voelbaar in de vorm van spierspanning, vooral rond de keel, die een symbolische rol speelt in communicatie en zelfexpressie. Je stelt een terechte vraag over stembandspanning, en inderdaad, er is een aandoening die 'psychogene dysfonie' of 'spanningsdysfonie' wordt genoemd, waarbij de stembanden te gespannen zijn door stress, zonder dat er een organische afwijking is. Daarnaast is er ook het fenomeen van 'globus pharyngeus', een brokgevoel in de keel, dat vaak psychosomatisch is. Wat je beschrijft, kan dus zeker een vorm van spanningsgerelateerde stembandproblematiek zijn. Om dit beter te onderscheiden van een echte lichamelijke aandoening, is het belangrijk om te kijken naar het patroon: treden de klachten alleen op in specifieke stressvolle situaties, of ook in rust? Jij geeft aan dat ze vooral optreden bij zakelijke verantwoordelijkheid en evaluatie van je eigen prestaties, wat sterk wijst op een psychologische trigger. Toch is het verstandig om ook een logopedist te raadplegen die gespecialiseerd is in stemtherapie, omdat die met een stroboscopie of stemanalyse kan beoordelen of er sprake is van overmatige spierspanning in de stembanden. Verder kun je zelf een dagboek bijhouden waarin je noteert wanneer de klachten optreden, wat je gedachten zijn op dat moment, en hoe hevig de symptomen zijn. Dit helpt je om het verband tussen situatie en symptoom beter te begrijpen en om onderscheid te maken met bijvoorbeeld reflux, die vaak ook 's nachts of na het eten optreedt, onafhankelijk van stress. Over de rol van perfectionisme: dit speelt waarschijnlijk een centrale rol. Perfectionisme kan leiden tot een constante staat van alertheid en zelfkritiek, die op hun beurt de spierspanning verhogen. Het aanpakken van perfectionisme is geen kwestie van het simpelweg 'loslaten', maar vraagt om het onderzoeken van de onderliggende overtuigingen, zoals de idee dat je fouten niet mag maken of dat je altijd moet presteren. Cognitieve gedragstherapie (CGT) is hierbij zeer effectief gebleken, omdat het je helpt om negatieve gedachten over falen uit te dagen en te vervangen door realistischere overtuigingen. Daarnaast kan Acceptance and Commitment Therapy (ACT) je helpen om de angst voor de symptomen te verminderen door je te leren om lichamelijke sensaties te accepteren in plaats van ertegen te vechten, wat de vicieuze cirkel doorbreekt. Wat betreft het ontspannen van de keelspieren tijdens stressvolle onderhandelingen: ademhalingsoefeningen zijn een goed begin, maar ze werken vaak beter als ze worden gecombineerd met lichaamsgerichte therapie zoals 'mindfulness-based stress reduction' (MBSR) of progressieve spierontspanning. Specifiek voor de keel zijn er logopedische oefeningen zoals 'half-gesmoorde stem' of het zacht neuriën, die de spanning in de stembanden verminderen. Ik zou je ook willen aanraden om te onderzoeken of er sprake is van een 'faalangst' die specifiek is voor prestatiemomenten; vaak zit hier een angst voor afwijzing of verlies van controle onder. Een psycholoog kan je helpen om deze angst te herkennen en te hanteren. Tot slot, een belangrijke sleutelzin: Jouw symptomen zijn een signaal van je lichaam dat het te lang onder druk heeft gestaan, en het is moedig dat je dit serieus neemt. Ik zou je aanraden om een psycholoog te zoeken die ervaring heeft met somatische klachten en stress, en om ook contact op te nemen met een logopedist voor een stemcheck. Met de juiste begeleiding kun je leren om de spanning te verminderen en jezelf toe te staan om met vertrouwen, in plaats van angst, voor die raden van bestuur te staan. Het is geen zwakte om hulp te vragen; het is een investering in jezelf en in je duurzame inzetbaarheid.