Ψυχολόγος Φωτεινή

Καλησπέρα Λεωνίδα. Ευχαριστώ που μοιράστηκες αυτό το ζήτημα που σε απασχολεί τόσο βαθιά. Η εμπειρία που περιγράφεις είναι πολύ σημαντική και αξίζει προσοχή. Από τα λεγόμενά σου, φαίνεται ότι η συλλογή και ταξινόμηση αντικειμένων ξεκίνησε ως ένας τρόπος να διαχειριστείς συναισθήματα απώλειας ελέγχου, μοναξιάς ή άγχους, αλλά με τον καιρό έχει αποκτήσει δική της δυναμική, επηρεάζοντας τη ζωή σου με τρόπο που σε ενοχλεί. Το γεγονός ότι νιώθεις έντονη δυσφορία όταν προσπαθείς να σταματήσεις, και ότι η συμπεριφορά έχει επιπτώσεις στις σχέσεις και τον χώρο σου, δείχνει ότι έχει υπερβεί τα όρια ενός απλού χόμπι.

Για να απαντήσουμε στο ερώτημά σου, το να διαχωρίσεις αν αυτό είναι εθισμός ή ιδιοσυγκρασία είναι λεπτή διαδικασία. Μια ιδιοσυγκρασία συνήθως είναι κάτι που προσφέρει ευχαρίστηση χωρίς να προκαλεί σημαντική δυσφορία ή παρεμβαίνει στις καθημερινές λειτουργίες. Από την άλλη, ένας εθισμός συχνά χαρακτηρίζεται από μια αντιληπτή απώλεια ελέγχου, την παρουσία συναισθημάτων όπως η ενοχή και το άγχος όταν δεν ασκείται η συμπεριφορά, και αρνητικές επιπτώσεις στη ζωή. Η περιγραφή σου, ειδικά η δέσμευση 3-4 ωρών ημερησίως, η αντίδραση όταν προσπαθείς να σταματήσεις, και η κοινωνική απομόνωση, δείχνουν στοιχεία που ευθυγραμμίζονται περισσότερο με έναν εθισμό συμπεριφοράς.

Είναι σημαντικό να τονίσω ότι, ως ψυχολόγος, δεν κάνω διαγνώσεις. Ωστόσο, μπορώ να σου προτείνω τρόπους κατανόησης και αντιμετώπισης. Η αναφορά σου σε διπολική διαταραχή είναι κάτι που μόνο ένας ψυχίατρος μπορεί να αξιολογήσει επαγγελματικά, και θα σου συνιστούσα να συζητήσεις αυτή την πιθανότητα με έναν ειδικό, εάν πιστεύεις ότι υπάρχουν και άλλα συμπτώματα (όπως διακυμάνσεις στη διάθεση ή ενέργεια) που σε απασχολούν. Η συμπεριφορική ψυχολογία, που αναφέρεις, μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη εδώ. Μια βασική αρχή είναι η ανάλυση της λειτουργίας της συμπεριφοράς: Τι συμβαίνει ακριβώς πριν αρχίσεις να συλλέγεις (π.χ. ένα συναίσθημα ή μια σκέψη); Και τι συμβαίνει αμέσως μετά (π.χ. μια προσωρινή ηρεμία ή απόσπαση της προσοχής); Η συλλογή μπορεί να λειτουργεί ως ένας μηχανισμός αντιμετώπισης για να διαχειριστείς δύσκολα συναισθήματα.

Για να αντιμετωπίσεις αυτό χωρίς να νιώσεις ότι χάνεις ένα κομμάτι του εαυτού σου, η προσέγγιση δεν είναι απαραίτητα η απόρριψη της δραστηριότητας, αλλά η αναδιάρθρωση της σχέσης σου με αυτήν. Μπορείς να δοκιμάσεις να θέσεις προοδευτικούς, ρεαλιστικούς περιορισμούς. Για παράδειγμα, να μειώσεις τον χρόνο ταξινόμησης από 4 σε 3 ώρες, ή να ορίσεις έναν συγκεκριμένο χώρο αποθήκευσης που δεν θα ξεπεράσεις. Παράλληλα, είναι κρίσιμο να αναπτύξεις εναλλακτικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης. Όταν νιώθεις το άγχος ή την απώλεια ελέγχου, μπορείς να πειραματιστείς με άλλες δραστηριότητες, όπως μια σύντομη βόλτα, τη διατήρηση ενός ημερολογίου συναισθημάτων, ή ασκήσεις βαθιάς αναπνοής. Ο στόχος είναι να μειωθεί η εξάρτηση από τη συλλογή ως τον μοναδικό τρόπο ηρεμίας.

Επίσης, η αίσθηση ότι αυτή η συνήθεια είναι κομμάτι της ταυτότητάς σου είναι φυσιολογική. Σκέψου: Ποιο είναι το βαθύτερο νόημα που σου δίνει αυτή η δραστηριότητα; Μήπως είναι η τάξη, η ανακάλυψη, ή η ασφάλεια της οικειότητας; Μπορείς να μεταφέρεις αυτές τις αξίες σε άλλους τομείς της ζωής σου; Η ψυχοθεραπεία θα μπορούσε να σε βοηθήσει να εξερευνήσεις αυτά τα ερωτήματα σε βάθος, να δουλέψεις με το υποκείμενο άγχος και να αναπτύξεις υγιείς στρατηγικές. Η υποστήριξη από έναν επαγγελματία μπορεί να είναι πολύτιμη για να διασφαλίσεις ότι δεν θα νιώσεις μόνος σε αυτή τη διαδικασία. Θυμήσου, η αναζήτηση βοήθειας είναι ένα δυνατό βήμα προς την ανάκτηση του ελέγχου, όχι μια απώλεια του εαυτού σου.