Ψυχολόγος Φωτεινή

Αγαπητή Μαρία, πρώτα απ’ όλα θέλω να αναγνωρίσω το θάρρος που δείχνεις μιλώντας για αυτό το θέμα, το οποίο για σένα δεν είναι απλά ένα "μπλοκάρισμα", αλλά μια βαθιά, επώδυνη εμπειρία που επηρεάζει την αυτοεκτίμησή σου και τη σχέση σου με κάτι που αγαπάς: τη δημιουργία. Αυτό που περιγράφεις δεν είναι απλά μια "αδυναμία να γράψεις", αλλά ένα σύνθετο πλέγμα από φόβο αποτυχίας, τελειομανία και αυτοκριτική που έχει ριζώσει μέσα σου και επεκτείνεται πέρα από τη συγγραφή. Ας προσπαθήσουμε να το κατανοήσουμε μαζί και να βρούμε δρόμους για να το ξεπεράσεις.

Ο φόβος της λευκής σελίδας, όπως τον περιγράφεις, δεν είναι μόνο φόβος για το κενό, αλλά και φόβος για την έκθεση του εαυτού σου. Κάθε λέξη που θα γράψεις φαίνεται να κουβαλά το βάρος της κριτικής - ακόμη και όταν αυτή η κριτική προέρχεται αποκλειστικά από εσένα. Αυτό συχνά συμβαίνει όταν η δημιουργικότητα έχει συνδεθεί στενά με την αξία μας ως ανθρώπων. Όταν ένα ποίημα ή ένα άρθρο δεν είναι "αρκετά καλό", τότε εσύ, κατά βάθος, νιώθεις ότι δεν είσαι αρκετά καλή. Αυτό είναι ένα παγιδευμένο σύστημα σκέψης όπου η αυτοεκτίμησή σου εξαρτάται από ένα εξωτερικό αποτέλεσμα, το οποίο, μάλιστα, εσύ η ίδια κριτικάρεις με σκληρότητα. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσεις ότι η δημιουργικότητα δεν είναι απόδειξη αξίας. Είναι μια διαδικασία, μια έκφραση, μια προσπάθεια - όχι μια εξέταση.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που προκύπτει από τα λόγια σου είναι η παράλυση από την υπερβολική προσδοκία. Όταν ανοίγεις ένα κενό έγγραφο, δεν ξεκινάς απλά να γράφεις· ξεκινάς με την ιδέα ότι αυτό που θα προκύψει πρέπει να είναι άμεσα ολοκληρωμένο, μοναδικό, τέλειο. Αυτό όμως δεν είναι πραγματικό. Κανένα έργο δεν γεννιέται τέλειο. Ούτε καν τα έργα των συγγραφέων που θαύμαζες πάντα. Η δημιουργικότητα χρειάζεται χώρο για το λάθος, το ατελές, το πρόχειρο. Προσπάθησε να σκεφτείς τη λευκή σελίδα όχι ως ένα τεστ, αλλά ως ένα παιχνίδι με κανόνες που εσύ ορίζεις. Αν θέλεις, ξεκίνησε γράφοντας με το χέρι σε ένα χαρτί, χωρίς να διαγράφεις τίποτα. Άφησε τις σκέψεις σου να ρέουν χωρίς φίλτρο, ακόμα και αν φαίνονται άσχημες ή άσχετες. Ο στόχος δεν είναι να δημιουργήσεις κάτι δημοσιεύσιμο, αλλά να ξαναβρείς την χαρά της έκφρασης χωρίς πίεση.

Ένας άλλος τρόπος για να αντιμετωπίσεις αυτό το μπλοκ είναι να μικροσκοπήσεις την πρόκληση. Αντί να σκεφτείς "πρέπει να γράψω ένα άρθρο" ή "πρέπει να δημιουργήσω ένα ποίημα", ξεκίνησε με κάτι τόσο μικρό που να μην προκαλεί άγχος. Για παράδειγμα, γράψε μια πρόταση. Μόνο μια. Ή ακόμα καλύτερα, γράψε μια λέξη που σου αρέσει. Μετά, αν θέλεις, πρόσθεσε μια δεύτερη. Χτίσε σιγά σιγά, χωρίς να έχεις ως στόχο ένα τελικό αποτέλεσμα. Αυτή η προσέγγιση βοηθάει να σπάσεις τον κύκλο του φόβου, γιατί δεν υπάρχει τίποτα να φοβηθείς όταν το βήμα είναι τόσο μικρό. Με τον καιρό, αυτά τα μικρά βήματα μπορούν να γίνουν παραγράφους, και οι παράγραφοι μπορούν να γίνουν κείμενα - αλλά χωρίς να το καταλάβεις, γιατί η εστίαση θα είναι στη διαδικασία, όχι στο αποτέλεσμα.

Επίσης, είναι σημαντικό να εξετάσεις πώς ο φόβος σου έχει γενικευθεί και σε άλλες πτυχές της ζωής σου, όπως η επιλογή των ρούχων ή το σχέδιο. Αυτό δείχνει ότι δεν πρόκειται μόνο για ένα συγγραφικό μπλοκ, αλλά για μια ευρύτερη δυσκολία στη λήψη αποφάσεων που αφορούν την αυτοέκφραση. Ίσως να φοβάσαι ότι κάθε επιλογή σου - από τα λόγια μέχρι τα ρούχα - θα κριθεί και θα σε ορίσει. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η αυτοέκφραση δεν χρειάζεται να είναι τέλεια για να έχει αξία. Προσπάθησε να κάνεις μικρές, ασήμαντες επιλογές χωρίς να τις αναλύεις υπερβολικά. Για παράδειγμα, διάλεξε ένα χρώμα ή ένα αντικείμενο τυχαία και άφησέ το να σε οδηγήσει. Η ιδέα είναι να ξαναμάθεις να εμπιστεύεσαι τον εαυτό σου, ακόμη και όταν δεν είσαι σίγουρη για το αποτέλεσμα.

Ένα άλλο εργαλείο που μπορεί να σε βοηθήσει είναι η αλλαγή του περιβάλλοντος ή της προσέγγισης. Αν η οθόνη του υπολογιστή σου προκαλεί άγχος, δοκίμασε να γράφεις σε ένα σημειωματάριο, σε ένα καφενείο, ή ακόμα και με κλειστά μάτια για λίγα λεπτά. Άλλαξε την ώρα της ημέρας που γράφεις, ή χρησιμοποιησε ένα διαφορετικό μέσο, όπως η φωνητική καταγραφή των σκέψεών σου. Κάποιες φορές, η αλλαγή της ρουτίνας μπορεί να σπάσει τα μοτίβα του φόβου που έχουν εγκατασταθεί στον εγκέφαλό σου. Επίσης, δοκίμασε να γράφεις για κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που συνήθως επιχειρείς. Αν γράφεις συνήθως ποιήματα, γράψε μια συνταγή ή μια περιγραφή ενός αντικειμένου στο δωμάτιό σου. Ο στόχος είναι να ξεφύγεις από την πίεση του "πρέπει" και να επανασυνδεθείς με την αυθορμητισμός.

Τέλος, είναι σημαντικό να θυμάσαι ότι η δημιουργικότητα δεν είναι μια σταθερή πηγή που είτε ρέει είτε στεγνώνει. Είναι κάτι που kultivareis, που φροντίζεις, που μερικές φορές λιγοστεύει και άλλες φορές ξεχειλίζει. Το ότι δεν έχεις γράψει τα τελευταία δύο χρόνια δεν σημαίνει ότι έχασες για πάντα αυτήν την ικανότητα. Σημαίνει απλά ότι η σχέση σου με τη δημιουργικότητα περνάει μια δύσκολη φάση, όπως συμβαίνει και με κάθε σημαντική σχέση στη ζωή. Η επιστροφή δεν θα γίνει από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά με υπομονή, αυτοσυμπόνια και μικρά βήματα, μπορείς να ξαναβρείς τον δρόμο σου. Και θυμήσου: κάθε λέξη που γράφεις, ακόμα και αυτήν που μετά θα διαγράψεις, είναι μια νίκη ενάντια στον φόβο.