Ψυχολόγος Φωτεινή

Αγαπητή Μαρία, σε ευχαριστώ που μοιράστηκες αυτήν τη σύνθετη και σημαντική ερώτηση. Η περιγραφή των συμπτωμάτων – έντονες διακυμάνσεις διάθεσης, επίμονο άγχος, βαθιά θλίψη, ευερεθιστότητα, επεισόδια υπερφαγίας και προβλήματα ύπνου που εμφανίζονται κυκλικά πριν την περίοδο – δείχνει μια σημαντική δυσφορία που επηρεάζει πολλούς τομείς της ζωής. Είναι κατανοητή η ανησυχία σου για τις επιπτώσεις στις σχέσεις, τη δουλειά και την ευημερία των παιδιών σου.

Όσον αφορά τη διάγνωση, τα συμπτώματα που περιγράφεις ταιριάζουν πολύ με τα κριτήρια της Προεμμηνορροϊκής Δυσφορικής Διαταραχής (PMDD). Η PMDD είναι μια σοβαρή μορφή του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (PMS) που χαρακτηρίζεται από σημαντικές ψυχολογικές και συμπτωματικές αλλαγές στη λευτεροφασική φάση του κύκλου. Ωστόσο, είναι κρίσιμο να τονίσω ότι, ως ψυχολόγος, δεν μπορώ να κάνω διάγνωση. Η διαφορική διάγνωση από έναν γιατρό ή ψυχίατρο είναι απαραίτητη για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις και να επιβεβαιωθεί η PMDD, ειδικά με την παρουσία των επεισοδίων υπερφαγίας.

Για τη διαχείριση της καθημερινότητας κατά τις κρίσεις, η δημιουργία ενός προληπτικού σχεδίου δράσης μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμη. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τη μείωση των υποχρεώσεων στη δουλειά και στο σπίτι κατά την ευαίσθητη εβδομάδα, αν είναι εφικτό, και τη χρήση εργαλείων όπως ηλικιακά καταλληλες λίστες καθημερινών εργασιών για τα παιδιά, ώστε να διατηρείται μια αίσθηση ρουτίνας και σταθερότητας ακόμα και όταν εσύ δυσκολεύεσαι. Για τα επεισόδια υπερφαγίας, στρατηγικές άμεσης αντιμετώπισης μπορεί να περιλαμβάνουν την πρακτική της ενσυνειδητότητας (mindfulness) πριν το φαγητό, ρωτώντας τον εαυτό σου αν η πείνα είναι σωματική ή συναισθηματική, και την προετοιμασία υγιεινών, εύκολα προσβάσιμων σνακς. Η καθυστέρηση της δράσης για 10-15 λεπτά μπορεί επίσης να δώσει χρόνο για να υποχωρήσει η ώθηση.

Για τη βελτίωση του ύπνου, σύντομοι διαλογισμοί πριν τον ύπνο εστιασμένοι στην αναπνοή ή σε μια ήρεμη φράση μπορούν να ηρεμήσουν το νου. Η πρακτική της ευγνωμοσύνης μπορεί να είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, ιδιαίτερα κατά τις δύσκολες περιόδους. Μια ρεαλιστική εφαρμογή θα ήταν να προσπαθήσεις κάθε βράδυ να αναγνωρίσεις και να γράψεις ή να σκεφτείς ακόμα και ένα μικρό, θετικό στοιχείο της ημέρας, χωρίς να απαιτείς από τον εαυτό σου να νιώθεις συγκεκριμένα συναισθήματα. Αυτό βοηθά στη μετατόπιση της εστίασης.

Η επικοινωνία με τον σύντροφο είναι ζωτικής σημασίας. Μπορείς να προσεγγίσεις τη συζήτηση με ειλικρίνεια, εξηγώντας ότι τα συμπτώματα είναι πραγματικά και κυκλικά, και όχι προσωπική επιλογή ή αποτυχία. Μπορείς να του προτείνεις συγκεκριμένους τρόπους υποστήριξης, όπως η κατανόηση όταν χρειάζεσαι χρόνο μόνη σου ή η βοήθεια σε οικιακές εργασίες κατά τη συγκεκριμένη περίοδο.

Όσον αφορά τις θεραπευτικές επιλογές, η Ψυχοθεραπεία, ιδιαίτερα η Γνωστικοσυμπεριφορική (CBT), έχει αποδειχθεί αποτελεσματική τόσο για τη διαχείριση της PMDD όσο και για τα επεισόδια υπερφαγίας. Μπορεί να σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις και να αλλάξεις δυσλειτουργικά σχέδια σκέψης και συμπεριφοράς. Για την υπερφαγία, υπάρχουν και ειδικές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Η φαρμακευτική αγωγή (π.χ. SSRI αντικαταθλιπτικά) μπορεί επίσης να συνταγογραφηθεί για τη PMDD, συχνά μόνο κατά τη λευτεροφασική φάση. Η απόφαση για φαρμακευτική αγωγή ανήκει αποκλειστικά σε έναν ψυχίατρο ή γυναικολόγο, μετά από πλήρη αξιολόγηση. Η συνεργασία με έναν επαγγελματία υγείας είναι απαραίτητη για ένα ολοκληρωμένο θεραπευτικό σχέδιο.

Τέλος, για τα παιδιά, η σταθερότητα διασφαλίζεται καλύτερα μέσω της προετοιμασίας. Η δημιουργία απλών, οπτικών χρονοδιαγραμμάτων για τις καθημερινές δραστηριότητες και η ανάθεση προσωρινών καθηκόντων σε έναν ενήλικα (σύντροφο, συγγενή) για τις κρίσιμες ημέρες μπορεί να βοηθήσει. Το να εξηγήσεις με απλά λόγια ότι "η μαμά δεν αισθάνεται καλά αυτές τις μέρες και χρειάζεται λίγο περισσότερη ηρεμία" μπορεί να είναι αρκετό, διατηρώντας την ασφάλεια και την αγάπη ως σταθερές.

Θυμήσου, η αναζήτηση βοήθειας είναι σημάδι δύναμης. Συνιστώ ανεπιφύλακτα να επισκεφτείς έναν γιατρό (γυναικολόγο ή ψυχίατρο) για αξιολόγηση και να εξερευνήσεις την επιλογή της ψυχοθεραπείας με έναν ειδικό σε PMDD και/ή διαταραχές διατροφής. Δεν είσαι μόνη σε αυτό.