Ψυχολόγος Φωτεινή

Νίκο, αυτά που περιγράφεις ακούγονται πραγματικά δύσκολα. Το κενό, η αμφιβολία για το ποιος είσαι, το άγχος όταν δημιουργείς και η απομάκρυνση από τους άλλους μπορούν να εμφανιστούν σε μια περίοδο όπου προσπαθείς να καταλάβεις τι έχει αξία για σένα και πώς θέλεις να ζήσεις. Στα 19, αυτή η διερεύνηση είναι συχνή, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να την αντιμετωπίσεις μόνος ή να υποτιμήσεις τη δυσφορία σου. Το ότι η ζωή σου φαίνεται εντάξει εξωτερικά δεν ακυρώνει αυτό που νιώθεις εσωτερικά.

Δεν χρειάζεται να βρεις έναν μοναδικό, σταθερό και ολοκληρωμένο "πραγματικό εαυτό" πριν κάνεις το επόμενο βήμα. Συχνά ο εαυτός μας γίνεται πιο κατανοητός μέσα από μικρές επιλογές, εμπειρίες και σχέσεις. Μπορείς να αρχίσεις παρατηρώντας τι σε κινητοποιεί, τι σε εξαντλεί και ποιες δραστηριότητες θα επέλεγες ακόμη κι αν κανείς δεν τις έβλεπε ή δεν τις αξιολογούσε. Για λίγες εβδομάδες, κράτα σύντομες σημειώσεις μετά από δημιουργικές ή καθημερινές δραστηριότητες. Τι ένιωσες πριν και μετά; Τι σου έδωσε ενέργεια; Τι έκανες κυρίως για να κερδίσεις έγκριση; Σκοπός δεν είναι να βαθμολογήσεις τον εαυτό σου, αλλά να συλλέξεις στοιχεία για το τι έχει προσωπικό νόημα για σένα.

Η καλλιτεχνική έκφραση μπορεί να είναι σημαντική χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει αμέσως ότι είσαι ταλαντούχος ή ότι θα γίνει η μοναδική επαγγελματική σου πορεία. Δοκίμασε να ορίσεις μικρές, συγκεκριμένες περιόδους δημιουργίας, για παράδειγμα είκοσι λεπτά με στόχο να πειραματιστείς και όχι να φτιάξεις κάτι άψογο. Μπορείς επίσης να δημιουργείς έργα που δεν θα δημοσιεύσεις και δεν θα δείξεις σε κανέναν. Έτσι εξασκείσαι στο να συνδέεις τη δημιουργία με την περιέργεια και την προσωπική έκφραση, αντί μόνο με την κρίση και την επίδοση. Η αξία σου δεν εξαρτάται από το αν κάθε έργο είναι καλό, πρωτότυπο ή επιτυχημένο.

Το άγχος μήπως δεν είσαι αρκετά καλός συχνά δυναμώνει όταν η δημιουργία αντιμετωπίζεται σαν τελική εξέταση. Μπορεί να βοηθήσει να χωρίσεις τη διαδικασία σε στάδια. Πρώτα κάνε πρόχειρες δοκιμές, έπειτα διάλεξε τι θέλεις να αναπτύξεις και μόνο αργότερα αποφάσισε αν θα το μοιραστείς. Αν εμφανιστεί η σκέψη "δεν είμαι αρκετά καλός", δοκίμασε να την αναγνωρίσεις ως σκέψη και όχι ως γεγονός. Μπορείς να πεις στον εαυτό σου, "ανησυχώ ότι δεν θα πετύχει, αλλά μπορώ να δοκιμάσω για δέκα λεπτά". Η πρόοδος δεν απαιτεί να εξαφανιστεί πρώτα η αμφιβολία.

Η σύγκριση στα κοινωνικά δίκτυα είναι ιδιαίτερα πιεστική, επειδή συνήθως βλέπεις επιλεγμένα έργα και στιγμές άλλων, όχι τις δοκιμές, τις αποτυχίες ή τις συνθήκες που βρίσκονται πίσω τους. Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψεις εντελώς τα μέσα, αλλά μπορείς να δοκιμάσεις ένα προσωρινό πείραμα. Περιόρισε τον χρόνο περιήγησης, απομάκρυνε λογαριασμούς που σε κάνουν συστηματικά να νιώθεις ανεπαρκής και κράτησε περισσότερο χώρο για επαφή με έργα που σε εμπνέουν χωρίς να σε κάνουν να μετράς την αξία σου. Παρατήρησε αν αλλάζει η διάθεσή σου και αν βρίσκεις περισσότερο χρόνο για τη δική σου δουλειά.

Η αποφυγή κοινωνικών επαφών μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά συχνά κάνει τη μοναξιά και την ανασφάλεια πιο έντονες. Μην απαιτήσεις από τον εαυτό σου να γίνει ξαφνικά κοινωνικός. Δοκίμασε μια μικρή, εφικτή επαφή, όπως ένα μήνυμα σε κάποιον που εμπιστεύεσαι, έναν καφέ ή μια δραστηριότητα με άτομα που μοιράζονται καλλιτεχνικά ενδιαφέροντα. Μπορείς να μιλήσεις χωρίς να έχεις έτοιμες λύσεις. Το να πεις "περνάω μια περίοδο αμφιβολίας και θα μου έκανε καλό να βρεθούμε" είναι ήδη ένα ουσιαστικό βήμα.

Για τις προσδοκίες των γονιών σου, ίσως βοηθήσει να ξεχωρίσεις την ανάγκη τους για ασφάλεια από το συμπέρασμα ότι υπάρχει μόνο μία αποδεκτή διαδρομή. Μπορεί να ενδιαφέρονται για το μέλλον σου, ενώ ταυτόχρονα να μην καταλαβαίνουν πλήρως τι σημαίνει για σένα η τέχνη. Προετοίμασε μια ήρεμη συζήτηση στην οποία θα περιγράψεις τι θέλεις να εξερευνήσεις, τι σε ανησυχεί και πώς σκέφτεσαι πρακτικά για τα επόμενα βήματα. Αν η συζήτηση γίνεται έντονη, μπορείς να προτείνεις να την ξαναπιάσετε όταν όλοι θα είστε πιο ήρεμοι. Δεν χρειάζεται να τους πείσεις ότι η τέχνη εγγυάται επιτυχία, ούτε να εγκαταλείψεις τις επιθυμίες σου για να τους καθησυχάσεις.

Η επιλογή δεν είναι αναγκαστικά ανάμεσα σε μια "κανονική" καριέρα και στην τέχνη. Μπορείς να εξερευνήσεις ενδιάμεσες και συνδυαστικές διαδρομές, όπως να συνεχίσεις τις σπουδές σου ενώ μαθαίνεις για διαφορετικούς επαγγελματικούς ρόλους στον δημιουργικό χώρο, να αναζητήσεις πρακτική εμπειρία ή να διατηρήσεις προσωρινά μια πηγή εισοδήματος παράλληλα με καλλιτεχνικά πρότζεκτ. Μπορείς επίσης να ορίσεις ένα χρονικό διάστημα για να δοκιμάσεις μια κατεύθυνση και να αξιολογήσεις τι έμαθες, αντί να απαιτείς από τον εαυτό σου μια απόφαση για όλη τη ζωή. Χρήσιμες ερωτήσεις είναι ποιες δεξιότητες θέλεις να αναπτύξεις, τι είδους καθημερινότητα σου ταιριάζει και ποιο επίπεδο οικονομικής ασφάλειας χρειάζεσαι. Μπορείς να πάρεις στα σοβαρά την τέχνη και ταυτόχρονα να σχεδιάζεις με πρακτικότητα.

Η αυτοεκτίμηση δεν σημαίνει να είσαι βέβαιος ότι θα πετύχεις σε όλα. Μπορεί να σημαίνει να φέρεσαι στον εαυτό σου με σεβασμό ακόμη κι όταν αμφιβάλλεις, να αναγνωρίζεις την προσπάθεια και να μην αφήνεις μία γνώμη ή ένα αποτέλεσμα να ορίζει ολόκληρη την ταυτότητά σου. Όταν ζητάς ανατροφοδότηση, μπορείς να την αναζητάς από ανθρώπους που είναι ειλικρινείς και υποστηρικτικοί και να ζητάς συγκεκριμένα σχόλια για το έργο, όχι συνολική ετυμηγορία για την αξία σου.

Αφού αναφέρεις ότι τις τελευταίες εβδομάδες αποφεύγεις τους άλλους και νιώθεις εγκλωβισμένος, παρακολούθησε αν αυτό επιμένει ή επηρεάζει όλο και περισσότερο τον ύπνο, τις σπουδές, τη διάθεση ή την καθημερινότητά σου. Αν ναι, θα ήταν χρήσιμο να μιλήσεις με ψυχολόγο που εργάζεται με ενήλικες ή με σύμβουλο ψυχικής υγείας της σχολής σου. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι δεν πάει καλά με εσένα. Είναι ένας τρόπος να έχεις ασφαλή χώρο για να καταλάβεις τι συμβαίνει και να δοκιμάσεις πρακτικές που ταιριάζουν στις ανάγκες σου. Αν ποτέ νιώσεις ότι κινδυνεύεις ή ότι δεν μπορείς να παραμείνεις ασφαλής, επικοινώνησε άμεσα με ένα πρόσωπο που εμπιστεύεσαι και με τις υπηρεσίες επείγουσας βοήθειας στην περιοχή σου.

Για αρχή, διάλεξε ένα μικρό δημιουργικό βήμα, μία περιορισμένη αλλαγή στη χρήση των κοινωνικών δικτύων και μία επαφή με άνθρωπο που εμπιστεύεσαι. Δεν χρειάζεται να λύσεις όλη σου τη ζωή σήμερα. Ο στόχος δεν είναι να ζεις χωρίς τη γνώμη των άλλων, αλλά να μπορείς να την ακούς χωρίς να της παραχωρείς την τελική απόφαση για το ποιος είσαι.