Ψυχολόγος Φωτεινή

Αγαπητέ Δημήτρη, σε ευχαριστώ για την ειλικρίνεια και το θάρρος να μοιραστείς αυτά που βιώνεις. Αυτό που περιγράφεις, η επίμονη απάθεια, η αίσθηση κενού στη σχέση και στη ζωή γενικότερα, είναι μια πολύ βαριά ψυχική κατάσταση και είναι απόλυτα ανθρώπινο να νιώθεις εξαντλημένος και χαμένος. Δεν είσαι μόνος σε αυτό, και το πρώτο βήμα για να αλλάξεις κάτι είναι να αναγνωρίσεις ότι κάτι δεν πάει καλά και να ζητήσεις βοήθεια. Αυτό που περιγράφεις ακούγεται ως κατάθλιψη και όχι απλή μελαγχολία. Είναι σημαντικό να γνωρίζεις ότι δεν είσαι ψυχίατρος, αλλά μια τέτοια επιμονή συμπτωμάτων για δύο χρόνια επιβάλλει να συμβουλευτείς και έναν γιατρό ψυχικής υγείας, για να αποκλειστεί κάτι οργανικό ή για να λάβεις κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή αν χρειαστεί. Ωστόσο, η ψυχοθεραπεία είναι το βασικό εργαλείο για να δουλέψεις σε βάθος τις αιτίες αυτής της απάθειας.

Αρχικά, αυτό που περιγράφεις ως συζυγικά προβλήματα και την απόφαση για προσωρινό χωρισμό, δείχνει ότι η σχέση σας έχει περάσει από μεγάλη δοκιμασία. Η αποστασιοποίηση και το αίσθημα ότι δεν νιώθεις τίποτα για τη γυναίκα σου μπορεί να είναι ένας αμυντικός μηχανισμός. Όταν ο πόνος και οι απογοητεύσεις είναι πολλά, ο ψυχισμός μας σβήνει τα συναισθήματα για να προστατευτεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι η αγάπη χάθηκε οριστικά, αλλά ότι έχεις ανάγκη να ξανασυνδεθείς με τον εαυτό σου πρώτα, και μετά με εκείνη. Μην προσπαθήσεις να αναγκάσεις τον εαυτό σου να νιώσει κάτι συγκεκριμένο. Αντίθετα, προσπάθησε να παρατηρήσεις τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου χωρίς να τα κρίνεις.

Η μονοτονία στη ζωή, η ρουτίνα και η έλλειψη νοήματος μπορεί να επιδεινώσουν την κατάθλιψη. Όταν δεν βρίσκεις χαρά στα χόμπι και στις κοινωνικές επαφές, αυτό είναι σύμπτωμα της κατάθλιψης, όχι ότι έχεις γίνει βαρετός ή ότι οι φίλοι σου είναι βαρετοί. Η ανοηδονία, δηλαδή η αδυναμία να νιώσεις ευχαρίστηση, είναι ένα από τα βασικά συμπτώματα. Επομένως, μην πιέζεις τον εαυτό σου να διασκεδάσει με τον παλιό τρόπο. Αντίθετα, προσπάθησε να βάλεις μικρούς, απλούς στόχους καθημερινά, όπως ένας σύντομος περίπατος, ένα ζεστό μπάνιο, ή να ακούσεις ένα τραγούδι που σου άρεσε παλιά, χωρίς να περιμένεις να νιώσεις κάτι άμεσα. Η δράση συχνά προηγείται της διάθεσης, και σταδιακά το συναίσθημα μπορεί να ακολουθήσει.

Όσον αφορά τις προτάσεις σου για θεραπεία τέχνης ή σωματική θεραπεία, ναι, μπορούν να βοηθήσουν, αλλά ως συμπληρωματικά εργαλεία και όχι ως κύρια θεραπεία. Η θεραπεία τέχνης, όπως η ζωγραφική ή η μουσική, μπορεί να σε βοηθήσει να εκφράσεις συναισθήματα που δεν έχεις λόγια για αυτά, ιδιαίτερα αν δυσκολεύεσαι να μιλήσεις για τα συναισθήματά σου. Δεν χρειάζεται να είσαι καλλιτέχνης. Το να δημιουργείς απλά σχήματα ή να αφήνεις το χέρι σου να κινείται με μολύβι πάνω στο χαρτί μπορεί να λειτουργήσει ως απελευθέρωση πίεσης και να φέρει στην επιφάνεια σκέψεις και συναισθήματα. Αυτό μπορεί να γίνει ακόμα και ελεύθερα στο σπίτι, αν νιώθεις άνετα. Η σωματική θεραπεία, όπως ο διαλογισμός με κίνηση, ο χορός ή απλά η γιόγκα, μπορεί να σε βοηθήσει να συνδεθείς με το σώμα σου και να βγάλεις το συσσωρευμένο στρες και την ένταση. Η κατάθλιψη επηρεάζει όλο το σώμα, όχι μόνο το μυαλό. Το να μάθεις να ακούς τα σημάδια του σώματός σου (π.χ. σφιγμένοι ώμοι, σφιγμένο σαγόνι) μπορεί να σε βοηθήσει να χαλαρώσεις και να νιώσεις περισσότερο παρών.

Σε ό,τι αφορά το κοινωνικό άγχος και την αποφυγή να μιλήσεις για τα συναισθήματά σου, αυτό είναι πολύ συχνό στους άνδρες της γενιάς σου, όπου έχει επικρατήσει η άποψη ότι ο άνδρας πρέπει να είναι δυνατός και να μην εκφράζει ευαλωτότητα. Αυτό το φορτίο σε έχει απομονώσει και σε έχει κάνει να νιώθεις μόνος. Η αποφυγή είναι προστατευτική, αλλά μακροπρόθεσμα σε κρατάει σε απόσταση από τους άλλους και από τον ίδιο σου τον ψυχισμό. Η ψυχοθεραπεία είναι ένα ασφαλές περιβάλλον όπου μπορείς να μάθεις, με τον δικό σου ρυθμό, να εξωτερικεύεις. Δεν χρειάζεται να μιλήσεις για βαθιά συναισθήματα από την πρώτη κιόλας συνεδρία. Ο ρόλος του θεραπευτή είναι να σε καθοδηγήσει ώστε να νιώθεις ασφάλεια. Μπορείς να ξεκινήσεις γράφοντας σε ένα ημερολόγιο τις σκέψεις σου, καθημερινά για πέντε λεπτά. Αυτό είναι ένα ιδιωτικό βήμα που σε βοηθά να εξοικειωθεί με τη διαδικασία της έκφρασης.

Μια σημαντική παράμετρος είναι να εξετάσεις τη σχέση σου με το νόημα της ζωής. Στα 53 σου, μπορεί να βιώνεις μια κρίση μέσης ηλικίας ή να αναρωτιέσαι τι έκανες όλα αυτά τα χρόνια. Πολλοί άνθρωποι στη μέση ηλικία νιώθουν μια βαθιά απογοήτευση όταν συνειδητοποιούν ότι η ζωή πέρασε χωρίς να εκπληρωθούν κάποια όνειρα. Μην απορρίψεις αυτό το συναίσθημα. Μπορεί να είναι ένα κάλεσμα να επαναπροσδιορίσεις τις προτεραιότητές σου, να θέσεις νέους στόχους μικρούς και ρεαλιστικούς. Δεν είναι ανάγκη να αλλάξεις δουλειά ή να κάνεις κάτι μεγαλειώδες. Αυτό που χρειάζεται είναι να βρεις μικρά καθημερινά πράγματα που σου δίνουν μια αίσθηση ολοκλήρωσης, είτε είναι να τακτοποιήσεις ένα ντουλάπι, είτε να μάθεις να μαγειρεύεις ένα φαγητό, είτε να διαβάσεις ένα κεφάλαιο από ένα βιβλίο.

Σε ό,τι αφορά τη γυναίκα σου, θα ήταν χρήσιμο να εξετάσετε μαζί και ξεχωριστά. Η θεραπεία ζεύγους μπορεί να σας βοηθήσει να επικοινωνήσετε με νέο τρόπο, πέρα από τους καυγάδες που περιέγραψες. Πρώτα όμως θα ήταν καλό να κάνεις ατομική θεραπεία για να ενισχύσεις την ετοιμότητά σου να εμπλακείς. Η απάθεια που νιώθεις για εκείνη πιθανόν αντανακλά την απάθεια που νιώθεις για τον εαυτό σου. Μη βιάζεσαι να βιαστείς σε αποφάσεις για τη σχέση όσο είσαι σε τόσο έντονη φάση κόπωσης. Πάρε χρόνο για εσένα.

Θα σου πρότεινα, ξεκινώντας σήμερα, να κλείσεις ένα ραντεβού με έναν ψυχολόγο ειδικευμένο σε θέματα ενηλίκων και κατάθλιψης. Πριν από αυτό, μπορείς να μιλήσεις με τον γενικό γιατρό σου και να ζητήσεις μια γενική εξέταση, για να αποκλείσεις, για παράδειγμα, προβλήματα θυρεοειδούς ή άλλα ιατρικά αίτια για την κόπωση και την απάθεια. Η ζωή έχει ακόμα πολλά να σου προσφέρει, αλλά η αλλαγή χρειάζεται χρόνο, υπομονή και επαγγελματική στήριξη. Μην επιβάλλεις στον εαυτό σου να γίνεις καλά από τη μία μέρα στην άλλη. Κάθε μικρό βήμα, ακόμα κι αν είναι το να βγεις στη βεράντα για λίγα λεπτά για καθαρό αέρα, είναι μια επιτυχία. Είσαι ήδη γενναίος που ζητάς βοήθεια εδώ. Η ελπίδα δεν βρίσκεται τόσο μακριά όσο νομίζεις. Θα ήταν τιμή μου να είμαι δίπλα σου σε αυτή τη διαδρομή.