Ψυχολόγος Φωτεινή

Αγαπητέ Νίκο, σε ευχαριστώ που μοιράστηκες αυτό το δίλημμα μαζί μου. Είναι απολύτως κατανοητό να νιώθεις μπερδεμένος και αγχωμένος μπροστά σε μια τέτοια απόφαση, ειδικά όταν αυτή επηρεάζει την καθημερινότητά σου, τον ύπνο και τη διάθεσή σου. Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσεις ότι ο φόβος της αποτυχίας και η ανάγκη για ασφάλεια είναι δύο πολύ ανθρώπινα συναισθήματα που συχνά συγκρούονται. Δεν υπάρχει μια μαγική απάντηση, αλλά μπορούμε να εξερευνήσουμε μαζί τις πτυχές της κατάστασής σου ώστε να πάρεις μια απόφαση που θα σέβεται τόσο τις φιλοδοξίες όσο και τα όριά σου.

Καταρχάς, ας δούμε τι σημαίνει για σένα επαγγελματική εξέλιξη. Δουλεύεις οκτώ χρόνια στον ίδιο οργανισμό, ξεκίνησες ως ασκούμενος και έφτασες σε θέση ευθύνης. Αυτό δείχνει ότι έχεις ικανότητες προσαρμογής και αποδεδειγμένη αξία. Το αίσθημα ότι η καριέρα σου έχει κολλήσει τα τελευταία δύο χρόνια είναι σημαντικό σημάδι. Μπορεί να σημαίνει ότι το τρέχον περιβάλλον δεν σου προσφέρει πλέον προκλήσεις ή ευκαιρίες μάθησης. Η νέα θέση, με καλύτερες αποδοχές αλλά και απαιτήσεις σε νέες τεχνολογίες και πίεση, θα μπορούσε να είναι μια διέξοδος από αυτό το αδιέξοδο. Ωστόσο, η ανασφάλεια για τις ικανότητές σου δεν είναι παράλογη. Είναι φυσικό να αμφιβάλλεις όταν βγαίνεις από τη ζώνη άνεσής σου. Το ερώτημα είναι αν αυτή η ανασφάλεια βασίζεται σε πραγματικά ελλείμματα ή σε μια γενικευμένη αντίληψη ότι "δεν θα τα καταφέρω", η οποία μπορεί να είναι προϊόν άγχους.

Σκέψου τι ακριβώς φοβάσαι. Μήπως φοβάσαι την αποτυχία σε ένα νέο αντικείμενο, τη γνώμη των άλλων, την απώλεια της σημερινής σου σταθερότητας ή μήπως φοβάσαι ότι αν δεν το τολμήσεις θα μείνεις στάσιμος για πάντα; Κάθε φόβος έχει διαφορετικό βάρος. Αν ο μεγαλύτερος φόβος σου είναι η στασιμότητα, τότε η άρνηση της πρότασης μπορεί να σου προκαλέσει μεγαλύτερη δυστυχία μακροπρόθεσμα από ό,τι η αποτυχία σε ένα νέο ρόλο. Αν πάλι ο φόβος της αποτυχίας είναι συντριπτικός, ίσως χρειάζεται να διερευνήσεις αν αυτός ο φόβος σε ακολουθεί και σε άλλους τομείς της ζωής σου. Η ζώνη άνεσης δεν είναι πάντα κακή, αλλά όταν γίνεται ζώνη στασιμότητας, μπορεί να υπονομεύσει την αυτοεκτίμηση.

Μια χρήσιμη προσέγγιση είναι να σκεφτείς τις δύο εκδοχές του μέλλοντος με ρεαλισμό. Φαντάσου τον εαυτό σου σε ένα χρόνο από τώρα: αν έχεις δεχτεί τη θέση και τα πράγματα πάνε καλά, τι θα έχεις κερδίσει; Αν έχεις δεχτεί και δυσκολεύεσαι, τι θα έχεις μάθει; Αν έχεις αρνηθεί και παραμείνει, πώς θα νιώθεις; Θα μετανιώνεις ή θα νιώθεις ανακούφιση; Συχνά, ο φόβος της μετάνοιας για μια χαμένη ευκαιρία είναι πιο έντονος από τον φόβο της αποτυχίας. Επίσης, σκέψου αν η νέα θέση είναι αναστρέψιμη. Αν δεν σου αρέσει, μπορείς να επιστρέψεις στην παλιά σου θέση ή σε παρόμοια; Ο οργανισμός σου μπορεί να σου δώσει μια δοκιμαστική περίοδο ή να σε βοηθήσει με εκπαίδευση. Μίλησε με τον προϊστάμενό σου για τις ανησυχίες σου, χωρίς να δεσμευτείς αμέσως. Η διαπραγμάτευση είναι μέρος της απόφασης.

Τώρα, όσον αφορά τη διαχείριση του άγχους και του φόβου, υπάρχουν πρακτικά βήματα. Πρώτα, αναγνώρισε τα σωματικά σημάδια που περιγράφεις (αϋπνία, απώλεια όρεξης) ως σήματα ότι το σώμα σου ζητά προσοχή. Χωρίς να θέλω να υποκαταστήσω ιατρική συμβουλή, μπορώ να πω ότι το χρόνιο άγχος επηρεάζει τον ύπνο και τη διατροφή. Προσπάθησε να κρατήσεις μια σταθερή ρουτίνα ύπνου, ακόμα κι αν δεν κοιμάσαι αμέσως. Απόφυγε καφεΐνη και οθόνες πριν τον ύπνο. Μικρά γεύματα με χαμηλά λιπαρά και πρωτεΐνη μπορούν να βοηθήσουν. Η σωματική άσκηση, ακόμα και ένας περίπατος 20 λεπτών, μειώνει τα επίπεδα κορτιζόλης. Δοκίμασε αναπνευστικές ασκήσεις όπως η 4-7-8 (εισπνοή 4 δευτερόλεπτα, κράτημα 7, εκπνοή 8) όταν νιώθεις πίεση. Επίσης, γράψε τις σκέψεις σου. Κάθε βράδυ, κατέγραψε τι σε ανησυχεί και τι θα μπορούσες να κάνεις γι' αυτό. Αυτό μειώνει τη συναισθηματική φόρτιση.

Για τον φόβο της αποτυχίας, θυμήσου ότι η αποτυχία δεν είναι ταυτότητα, είναι συμβάν. Ένας νέος ρόλος με νέες τεχνολογίες σημαίνει ότι θα κάνεις λάθη. Το ερώτημα είναι αν μπορείς να μάθεις από αυτά. Σκέψου προηγούμενες προκλήσεις που ξεπέρασες. Πώς τα κατάφερες τότε; Ποιες δεξιότητες χρησιμοποίησες; Η αυτοσυμπόνια είναι κρίσιμη. Μίλα στον εαυτό σου όπως θα μιλούσες σε έναν φίλο. Δεν θα του έλεγες "είσαι ανίκανος", αλλά "είναι φυσικό να δυσκολεύεσαι στην αρχή". Επίσης, σπάσε τον στόχο σε μικρά βήματα. Αντί να σκέφτεσαι "πρέπει να τα μάθω όλα", σκέψου "αυτή την εβδομάδα θα μάθω το πρώτο εργαλείο". Η πίεση μειώνεται όταν η πρόκληση γίνεται διαχειρίσιμη.

Αν τελικά αποφασίσεις να δεχτείς, προετοιμάσου για το μεταβατικό στάδιο. Ζήτησε από τον εργοδότη σου πόρους και χρόνο για εκπαίδευση. Βρες έναν μέντορα στο νέο τμήμα. Μίλα με συναδέλφους που έχουν κάνει παρόμοια μετάβαση. Αν πάλι αποφασίσεις να παραμείνεις, μην το δεις ως ήττα. Η απόφαση να μείνεις μπορεί να είναι εξίσου ενεργητική αν διεκδικήσεις αλλαγές στην τρέχουσα θέση σου, όπως νέα καθήκοντα ή εκπαίδευση. Μίλησε με τον προϊστάμενό σου για το αίσθημα στασιμότητας. Ίσως υπάρχουν εσωτερικές μετακινήσεις ή project που δεν γνωρίζεις.

Τέλος, δώσε χρόνο στον εαυτό σου. Μην πιέζεσαι να αποφασίσεις αμέσως. Μπορείς να ζητήσεις παράταση λίγων ημερών για να σκεφτείς. Και θυμήσου, δεν υπάρχει λάθος απόφαση αν την πάρεις με επίγνωση των αναγκών σου. Ακόμα κι αν το αποτέλεσμα δεν είναι ιδανικό, θα μάθεις κάτι για τον εαυτό σου. Αν το άγχος συνεχίζει να σε επηρεάζει σοβαρά, θα σου πρότεινα να συμβουλευτείς έναν ψυχολόγο για προσωπικές συνεδρίες, ώστε να δουλέψεις τις αντιλήψεις και τις δεξιότητες διαχείρισης. Είσαι 32, έχεις χρόνο και ιστορικό επιτυχιών. Εμπιστεύσου τη διαδικασία.