Ψυχολόγος Φωτεινή

Αγαπητή Ελένη, καταρχάς θέλω να αναγνωρίσω το θάρρος σου να μοιραστείς αυτό που βιώνεις. Ο έντονος θυμός και η ευερεθιστότητα που περιγράφεις δεν είναι τυχαία συναισθήματα. Εμφανίστηκαν σε μια περίοδο όπου ανέλαβες όλα τα οικονομικά βάρη και παράλληλα αντιμετωπίζεις συμπεριφορές που μοιάζουν με gaslighting. Ο θυμός σε τέτοιες καταστάσεις λειτουργεί συχνά ως προστατευτικός μηχανισμός. Σου λέει ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι τα όριά σου παραβιάζονται. Δεν είναι εχθρός σου. Είναι σύμμαχος που ζητά την προσοχή σου. Το πρώτο βήμα είναι να σταματήσεις να κατηγορείς τον εαυτό σου για αυτό το συναίσθημα. Το να νιώθεις θυμό όταν αναλαμβάνεις υπερβολικές ευθύνες και όταν ο σύντροφός σου υποβαθμίζει τα συναισθήματά σου είναι απολύτως φυσιολογικό.

Το gaslighting είναι μια μορφή συναισθηματικής χειραγώγησης όπου ο θύτης αρνείται ή διαστρεβλώνει την πραγματικότητα, κάνοντας το θύμα να αμφισβητεί την αντίληψή του. Όταν ο σύντροφός σου λέει ότι υπερβάλλεις, αυτό δεν είναι απλή διαφωνία. Είναι μια προσπάθεια να ακυρώσει την εμπειρία σου. Αυτό εξηγεί γιατί νιώθεις εγκλωβισμένη. Δεν μπορείς να εμπιστευτείς ούτε τη δική σου κρίση. Πριν προχωρήσεις σε οποιαδήποτε απόφαση για τη σχέση, χρειάζεσαι ένα ασφαλές σημείο αναφοράς. Αυτό μπορεί να είναι ένα ημερολόγιο όπου καταγράφεις τι συμβαίνει, τι λέει εκείνος και πώς νιώθεις εσύ. Έτσι θα έχεις μια αντικειμενική καταγραφή που θα σε βοηθήσει να ξεχωρίσεις την πραγματικότητα από τη διαστρέβλωση.

Ο διαλογισμός ενσυνειδητότητας που δοκίμασες είναι χρήσιμος, αλλά όταν βρίσκεσαι σε κατάσταση χρόνιου στρες και συναισθηματικής χειραγώγησης, το να κάθεσαι απλώς και να παρατηρείς την αναπνοή σου μπορεί να είναι αδύνατο. Ο νους αντιστέκεται γιατί αισθάνεται απειλή. Αντί για διαλογισμό, δοκίμασε κάτι πιο σωματικό. Το περπάτημα με γρήγορο ρυθμό, το τρέξιμο, ο χορός, ακόμα και το σφίξιμο μιας πετσέτας με όλη σου τη δύναμη για δέκα δευτερόλεπτα και μετά το άφημα. Αυτές οι πράξεις εκτονώνουν τη σωματική ένταση που συνοδεύει τον θυμό. Η ένταση στο στήθος σου είναι συχνά σημάδι ότι το σώμα σου είναι σε κατάσταση μάχης ή φυγής. Χρειάζεται να του δώσεις μια διέξοδο.

Ένα άλλο σημαντικό βήμα είναι να θέσεις όρια. Τα όρια δεν είναι τιμωρία για τον άλλον. Είναι δηλώσεις για το τι είσαι διατεθειμένη να ανεχτείς. Για παράδειγμα, μπορείς να πεις στον σύντροφό σου: Όταν μου λες ότι υπερβάλλω, νιώθω ότι ακυρώνεις αυτό που αισθάνομαι. Αν συνεχίσεις να το κάνεις, θα σταματήσω τη συζήτηση και θα απομακρυνθώ για λίγο. Αυτό δεν είναι εκβιασμός. Είναι αυτοπροστασία. Αν εκείνος συνεχίζει το gaslighting, τότε πρέπει να αναρωτηθείς αν αυτή η σχέση σου προσφέρει τον σεβασμό που αξίζεις. Ο θυμός σου μπορεί να μειωθεί όταν αρχίσεις να προστατεύεις τον εαυτό σου αντί να προσπαθείς να αλλάξεις εκείνον.

Τα οικονομικά βάρη που ανέλαβες μόνη σου είναι ένας ακόμη λόγος για τον θυμό σου. Μπορεί να νιώθεις αδικία, εξάντληση και ανασφάλεια. Είναι σημαντικό να συζητήσετε μια πιο δίκαιη κατανομή των εξόδων, ακόμα και αν εκείνος δεν εργάζεται αυτή τη στιγμή. Μπορεί να αναλάβει περισσότερες οικιακές εργασίες ή να αναζητήσει οποιαδήποτε μορφή εισοδήματος, έστω και μερικής απασχόλησης. Αν αρνείται να συνεισφέρει με οποιονδήποτε τρόπο, τότε ο θυμός σου δεν είναι παράλογος. Είναι μια υγιής αντίδραση στην εκμετάλλευση. Μην τον πνίγεις. Άκουσέ τον.

Σε ό,τι αφορά την αυτοφροντίδα, προσπάθησε να εξοικονομήσεις χρόνο και χώρο για σένα. Ακόμα και δέκα λεπτά την ημέρα όπου δεν θα είσαι διαθέσιμη για κανέναν. Κλείσου στο μπάνιο, βγες στο μπαλκόνι, πήγαινε μια βόλτα γύρω από το τετράγωνο. Η συνεχής έκθεση στον ίδιο χώρο με τον σύντροφό σου, ειδικά όταν εκείνος ασκεί gaslighting, εντείνει τον θυμό. Η απομάκρυνση, έστω και προσωρινή, βοηθά τον εγκέφαλό σου να ηρεμήσει και να σκεφτεί πιο καθαρά. Επίσης, μίλησε σε έναν φίλο ή μια φίλη που εμπιστεύεσαι. Η απομόνωση τροφοδοτεί το gaslighting γιατί δεν έχεις κάποιον να επιβεβαιώσει την πραγματικότητά σου.

Αν ο θυμός παραμένει ανεξέλεγκτος και αρχίζει να επηρεάζει την εργασία ή την υγεία σου, τότε η ψυχοθεραπεία είναι μια πολύτιμη επιλογή. Ένας ψυχολόγος μπορεί να σε βοηθήσει να επεξεργαστείς τα συναισθήματα, να αναγνωρίσεις τα μοτίβα της σχέσης και να χτίσεις την αυτοεκτίμησή σου. Δεν χρειάζεται να φτάσεις σε σημείο κατάρρευσης για να ζητήσεις βοήθεια. Η πρόληψη είναι πάντα καλύτερη. Μπορείς επίσης να εξετάσεις αν υπάρχει δυνατότητα για δωρεάν ή χαμηλού κόστους συμβουλευτική μέσω κάποιου δημόσιου φορέα ή πανεπιστημιακής κλινικής.

Τέλος, σκέψου το ενδεχόμενο να απομακρυνθείς από τη σχέση, έστω και προσωρινά. Ο θυμός σου μπορεί να είναι ένα σήμα ότι αυτή η σχέση δεν σου προσφέρει ασφάλεια και σεβασμό. Δεν χρειάζεται να πάρεις μια οριστική απόφαση τώρα. Αλλά μπορείς να δοκιμάσεις να μείνεις μόνη για λίγες μέρες, αν αυτό είναι εφικτό, και να δεις πώς νιώθεις. Η απομάκρυνση δεν είναι αποτυχία. Είναι μια πράξη φροντίδας προς τον εαυτό σου. Αν ο θυμός σου μειωθεί όταν είσαι μακριά του, τότε ίσως το πρόβλημα δεν είναι μέσα σου αλλά στη δυναμική της σχέσης. Αν πάλι νιώθεις το ίδιο έντονα και μόνη σου, τότε μπορεί να χρειάζεσαι υποστήριξη για να διαχειριστείς το δικό σου άγχος και την κατάθλιψη που συχνά κρύβεται πίσω από τον θυμό. Σε κάθε περίπτωση, δεν είσαι μόνη. Ο θυμός σου είναι ένα μήνυμα. Άκουσέ το με προσοχή και πράξε με αυτοσυμπόνια.